Arch.Uth Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Arch.Uth UTH.gr English
ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ: Χαρτογραφίες σωμάτων και αφήγησης. Η πόλη και η αρχιτεκτονική μέσα από κείμενα και χαρτογραφικές απε
ΘΚ0710, ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ, ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ, ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ
Επιλογής στο εξαμ. 5, 7, ECTS: 3
Διδασκαλία στα Ελληνικά, Διαθέσιμο σε φοιτητές ERASMUS στα Αγγλικά και Ισπανικά.
Γνωστικά Πεδία (Οδηγία 2005/36/ΕΚ): Ιστορία και Θεωρία.

“That is the complete SPACE OF THE PERFORMANCE, with the movements, the thoughts, the received instructions of the actors, as well as the social and physical context in which they performed

Bernard Tschumi. Architecture and Disjunction

 

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

[Κατανόηση, Ανάλυση, Αξιολόγηση]

Από τη κατανόηση του σώματος ως πηγή γέννησης του χώρου, δημιουργείται μια καινούρια συνθήκη θεωρητικής-πρακτικής έρευνας, που προτείνει μια νέα απεικόνιση ιστορικών αναζητήσεων και λογοτεχνικών αναπομπών. Μέσα από τα χαρτογραφικά εργαλεία, αναδύεται η συνειδητοποίηση των δυνατοτήτων που μπορεί να έχει η αφήγηση στη χωρική αστική και πολεοδομική αναζήτηση μέσα από τα ίδια τα αφηγηματικά γεγονότα –ή διαφορετικά μέσα από τις κινήσεις των σωμάτων μέσα στους πολεοδομικούς ιστούς και στις αστικές δομές-. Ο στόχος του μαθήματος είναι η δημιουργία αυτών των χωρικών αφηγήσεων -χαρτογραφιών- έχοντας ως βάση λογοτεχνικά ή ιστορικά κείμενα που αποκαλύπτουν λανθάνουσες ιδιότητες των αστικών περιοχών σε κρίση -αρχιτεκτονική και πολεοδομική-, ενώ προσδιορίζουν ταυτόχρονα νέες σύγχρονες δομές μέσα από τη σύζευξη παρελθόντος-παρόντος-μέλλοντος.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Το μάθημα βασίζεται σε μια υπόθεση: το σώμα είναι παράγοντας γέννησης χώρου. Ο στόχος του είναι να θέσει την ιδέα ενός καρτεσιανού χώρου σε κρίση υπέρ μιας πιο σωματικής, δυναμικής και ζωντανής αντίληψης του χώρου. Το σώμα είναι κατανοητό μέσα από την άποψη του Σπινόζα: «όλα είναι σώμα και το σώμα δεν ορίζεται από το υλικό του, αλλά από τις σχέσεις του», καθώς οι σχέσεις και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των σωμάτων είναι το επίκεντρο και όχι η οντολογική τους σύσταση. Η αρχιτεκτονική σύνθεση των πόλεων εξετάζεται πέρα ​​από τα αντικείμενα -πέρα από την οικοδόμηση του περιβάλλοντος χώρου- για να φτάσει στην ανθρώπινη κλίμακα μέσα από τα σώματα -και τις σχέσεις αυτών των σωμάτων-. Η αρχιτεκτονική και η πολεοδομία εκλαμβάνονται ως κατασκευές που περιλαμβάνουν αυτές τις πολύ-κλιμακωτές διαδικασίες και σχέσεις.


Escape from Auschwitz-Birkenau. Victor Cano Ciborro, Ερευνητική εργασία 2013 ΕΤSAM

Η μέθοδος που αναπτύσσεται στο συγκεκριμένο πλαίσιο θεωρητικής-πρακτικής εκμάθησης είναι η χαρτογραφική αφήγηση. Η χαρτογραφία ως πηγή γνώσης μιας συγκεκριμένης πραγματικότητας. Μέσα από την μυθιστορηματική αφήγηση, οι χαρτογραφίες επιδιώκουν να αποκαλύψουν τι μπορεί να κάνει ένα σώμα στο αστικό τοπίο, για το οποίο προτείνονται διάφορες αναλύσεις ως περιπτωσιολογικές μελέτες. Οι περιπτώσεις, παραδείγματος χάριν, όπου ο αστικός χώρος μιας πόλης μεταλλάσσεται και αναδομείται -απελευθερώνεται- μέσω σωματικών ενεργειών όπως μια αφηγηματική απόδραση, μια ληστεία, μια διαφυγή ή ένα παιχνίδι. Η χαρτογραφική αφήγηση με αφορμή λογοτεχνικά κείμενα βασίζεται στην ελεύθερη κίνηση των σωμάτων στο αστικό τοπίο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της σωματικότητας στον χώρο και εισάγοντας με αυτόν τον τρόπο νέες μεθόδους ερμηνείας, απεικόνισης και ιστορίας στη σύγχρονη πόλη και αρχιτεκτονική.

Δομή του μαθήματος
Η δομή του μαθήματος χωρίζεται σε δύο διακριτά μα συνεργαζόμενα μέρη, τα οποία εξελίσσονται παράλληλα. Το θεωρητικό μέρος του μαθήματος αποτελείται από διαλέξεις, συζητήσεις και προβολές αφηγηματικού περιεχομένου που αποσκοπούν στην κατανόηση της σημασίας της χαρτογραφικής αφήγησης και νέων τρόπων απεικόνισης του αστικού τοπίου. Θα δοθεί προτεραιότητα σε ζητήματα που αφορούν τις χαρτογραφήσεις του αρχιτεκτονικού χώρου μέσα από τη διεθνή σύγχρονη βιβλιογραφία, στις απεικονίσεις μη-απτών συνθηκών, δυναμικών και μεταλλασσόμενων εντάσεων στον δισδιάστατο χώρο, στις πολλαπλές κλίμακες των σωμάτων και των χρόνων, στις απομυθοποιήσεις χώρων και σε ανάλογες σύγχρονες έρευνες ευαίσθητων χώρων μνήμης.

Στο πρακτικό μέρος επιζητείται η βιωματική εμπειρία του χώρου, η περιήγηση στον αστικό ιστό μέσα από τα μάτια του λογοτεχνικού ή ιστορικού κειμένου και τη προσωπική βιωματική αφήγηση του κάθε φοιτητή. Με τον τρόπο αυτό οι σπουδαστές καλούνται να πειραματιστούν και να αναζητήσουν έννοιες, απεικονίσεις και συμβάντα καθώς εμβαθύνουν στην αναδόμηση λογοτεχνικών-ιστορικών παραπομπών στη ζωή μιας πόλης. Η προσωπική εμπειρία, η βιωματική σωματική περιπλάνηση και τα εννοιολογικά άλματα μέσα από τη χρήση του αφηγηματικού μεταφορικού λόγου, αποτελούν τα εργαλεία για τη δημιουργία και απόδοση των χαρτογραφιών αφήγησης.

Οργάνωση και κατανομή της ύλης

Το μάθημα αρθρώνεται σε δυο ασκήσεις διαδοχικά κατά τη διάρκεια του εξαμήνου:

Gang Urbanism. Subaltern bodies inhabiting suburbia. Victor Cano Ciborro. Monu 27 Οκτώβριος 2017

Άσκηση Α:
Οι φοιτητές καλούνται να αναζητήσουν και επιλέξουν ένα λογοτεχνικό ή ιστορικό κείμενο με αφηγηματικές αναφορές στις πόλεις του Βόλου, της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης. Σε αυτή την πρώτη φάση θα πρέπει να απομονώσουν τα χωρικά σωματικά συμβάντα και μέσα από οπτικοακουστικές απεικονίσεις (καταγραφή μη γραμμικού βίντεο, ηχοτοπίων κτλ) του χώρου να αποτυπώσουν τη βιωματική τους εμπειρία κατά την επίσκεψη των τόπων αφήγησης.

Άσκηση Β:
Στη δεύτερη άσκηση οι φοιτητές θα πρέπει να ξεχωρίσουν σε διαφορετικά επίπεδα τις διαφορετικές χρονικότητες και σωματικότητες που προκύπτουν με αφορμή τα λογοτεχνικά έργα και να απεικονίσουν με ευρηματικό τρόπο τις πολλαπλές πληροφορίες σε σύγχρονες χαρτογραφήσεις. Η αφηγηματική χαρτογραφία μπορεί να περιλαμβάνει κείμενα, σχέδια, τρισδιάστατες αναπαραστάσεις, παραμετρικές συνθέσεις, διαδραστικές επιλογές ή οποιοδήποτε άλλο μέσο υποστηρίζει την πολυπλοκότητα της δυναμικής χαρτογράφησης.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Τόσο η πρώτη όσο και η δεύτερη άσκηση είναι ομαδικές. Για την αξιολόγηση τα κριτήρια που θα ληφθούν υπόψη είναι η ενεργή συμμετοχή, η ανταπόκριση στα ζητούμενα του μαθήματος, η ικανότητα απεικόνισης και η κριτική απόκριση στην ιστορικότητα των αστικών ιστών.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Abrams, J. and Hall, P., eds. (2006): Elsewhere Mapping: New Cartographies of Networks and Territories. Minneapolis: University of Minnesota Press

Beckmann J. (1998), The virtual dimension: architecture, representation, and crash culture, Princeton Architectural Press.

Crampton, J. and Krygier J. (2006): An introduction to critical cartography. ACME: An International E-journal for Critical Geographies 4:1, 11-33.

Certeau, M.D. (2011) The Practice Of Everyday Life, 3rd Revised Edition Edition, University of California Press.

Hunter, V. (ed.) (2015) Moving Sites: Investigating Site-Specific Dance Performance, London ; New York, Routledge.

Lobsinger, M.L, Cedric Price.(2000) An architecture of the performance.  Daidalos n-7

Pallasmaa, J. (2014). La imagen corpórea. Imaginación e imaginario en la arquitectura, Gustavo Gil

Virilio, P., A (2000) Landscape of Events (Writing Architecture), The MIT Press, Cambridge.

Wood, D. (2006): Map Art. Cartographic Perspectives 53, Winter