Arch.Uth Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Arch.Uth UTH.gr English
ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΘΚ0307, ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ, ΕΙΔΙΚΟΥ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ, ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ
Υποχρεωτικό στο 8ο εξαμ., ECTS: 4
Διδασκαλία στα Ελληνικά, Μη διαθέσιμο σε φοιτητές ERASMUS
Γενικές ικανότητες (βάσει παραρτήματος διπλώματος): Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών, Λήψη αποφάσεων, Αυτόνομη εργασία, Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα, Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής, Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης.

Georges Seurat, “Une baignade à Asnières” (1884)

Georges Seurat, “Une baignade à Asnières” (1884)

 

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Πρόκειται για μάθημα εμβάθυνσης σε ειδικότερα ζητήματα Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής. Χρησιμοποιεί για τον σκοπό αυτό το σύμπλοκο των εννοιών ‘χώρος’ και ‘πολιτισμός’ ως τον ευρύτερο ορίζοντα κατανόησης της αρχιτεκτονικής και των φαινομένων της μέσα στο περιβάλλον της πόλης διαχρονικά. Με τον τρόπο αυτό αποζητά να ευαισθητοποιήσει τον φοιτητή στο γεγονός ότι πόλη και αρχιτεκτονική αποτελούν φαινόμενα αλληλένδετα, ειδικά από τις καταβολές της έννοιας του ‘άστεως’ ως ταυτόχρονα πολιτισμική και χωρική αξία στην Αρχαία Ελλάδα.

Αποτελεί επέκταση των μαθημάτων Ιστορίας-Θεωρίας που έχουν διδαχθεί σε προηγούμενα εξάμηνα με έμφαση στην αρχιτεκτονική και την τέχνη εισάγοντας τώρα πιο εμφατικά την έννοια της πόλης ως το δυναμικό πεδίο διαρκών μετασχηματισμών που τα υποστηρίζει αλλά και υποστηρίζεται από αυτά.

Αποσκοπεί στην προετοιμασία των φοιτητών για το ερευνητικό θέμα/διάλεξη του 5ου έτους σπουδών τους.

Με το πέρας του μαθήματος αναμένεται οι φοιτητές:

•        Να έχουν αποκτήσει μια πιο σύνθετη αντίληψη του αντικειμένου των ειδικών σπουδών τους, δηλ. της Αρχιτεκτονικής, και των δυναμικών που την καθόρισαν ιστορικά ως χωρικό φαινόμενο σε συνάρτηση με τον αστικό πολιτισμό της Δύσης.

•        Να είναι σε θέση να αρθρώσουν ώριμο και κριτικό λόγο γι’ αυτό το σύνθετο φαινόμενο κατανοώντας τα λεπτοφυή ζητήματα που το διέπουν.

•        Να διατυπώσουν τις απόψεις τους μέσα από γραπτό λόγο που περιλαμβάνει (α) την σύνθεση κριτικών δοκιμίων πάνω σε δεδομένες ερωτήσεις που καλούνται να απαντήσουν σε δύο στάδια της εξεταστικής διαδικασίας κατά την πορεία του εξαμήνου, και (β) την σύνταξη ατομικής μελέτης με ερευνητικό περιεχόμενο, μέσα από την συγκέντρωση, ανάλυση και αξιολόγηση σχετικής βιβλιογραφίας.

•        Να έχουν εμπεδώσει το ακαδημαϊκό ήθος και την δεοντολογία της έρευνας, καθώς και την έντιμη χρήση των πηγών αναφοράς, ζήτημα για το οποίο καθοριστικής σημασίας είναι η συγγραφή γραπτών δοκιμίων στη διάρκεια του εξαμήνου, αλλά κυρίως η τελική ερευνητική εργασία..

•        Επιδιώκεται επίσης τα θέματα των ερευνητικών εργασιών να αφομοιώνονται δημιουργικά στην ύλη του μαθήματος, γι’ αυτό ενθαρρύνεται η δημόσια παρουσίασή τους ενώπιον της τάξης.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Με βάση την ιστορική επισκόπηση της πόλης και των μετασχηματισμών της διαχρονικά, το μάθημα τοποθετεί το χωρικό φαινόμενο της Ευρωπαϊκής (Δυτικής) πόλης  πάνω σε τρεις άξονες τους οποίους περιγράφει και αναλύει συνδυαστικά, ήτοι:

1) τα ιδανικά μοντέλα πόλης που υπέδειξαν τη μορφή της σαν έκφραση της εκάστοτε κοσμοθεωρίας και του γνωστικού πλαισίου της,

2) την έμπρακτη εφαρμογή του κάθε μοντέλου σε συνάρτηση με το θεσμικό πλαίσιο υποστήριξης του, και

3) τις κοινωνικές πρακτικές σε ανθρωπολογικό επίπεδο (π.χ. συλλογικές εκδηλώσεις) που διευκόλυναν ή παρεμπόδισαν την εφαρμογή αυτή.

Σκοπός της συγκεκριμένης προσέγγισης είναι να καταδειχθεί ότι η δεδομένη μορφή της κάθε πόλης, όπως την γνωρίζουμε σήμερα, αποτελεί απόρροια ενός πολύ στενού συνδυασμού των τριών παραπάνω αξόνων.

Το μάθημα εστιάζει πιο επισταμένα στην Ευρωπαϊκή πόλη της νεωτερικότητας (18ος-19ος αι.), την οποία εξετάζει ως το σύνθετο και πολυεπίπεδο αποτύπωμα (παλίμψηστο) όλων των προηγούμενων αιώνων ιστορίας της.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Ο τελικός βαθμός απονέμεται είτε από την τελική εξέταση εξ ολοκλήρου, είτε αθροιστικά με την εκπόνηση ερευνητικής εργασίας, το βάρος της οποίας μπορεί να κυμαίνεται (από 10%-50% του συνολικού βαθμού).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ακολουθούν ενδεικτικοί τίτλοι πηγών οι οποίες διατίθενται και μέσα από το σύστημα ‘Εύδοξος’. Με σκούρα (bold) σημειώνεται το σύγγραμμα που αποτελεί κύριο βοήθημα για το ιστορικό σκέλος του μαθήματος.

Benjamin,Walter. Σαρλ Μπωντλαίρ, ένας λυρικός στην ακμή του καπιταλισμού. Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2002.

Benjamin,Walter. The arcades project. Cambridge, Mass.: Belknap Press, 1999.

Bourdieu,Pierre. Η αίσθηση της πρακτικής.Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2006.

De Certeau, Michel. Επινοώντας την καθημερινή πρακτική. Αθήνα: Σμίλη, 2010

Dodge, Hazel / Connolly Peter.  Η αρχαία Πόλη. Αθήνα: Πατάκης, 2001.

Douglas, Mary. Καθαρότητα και Κίνδυνος. Αθήνα: Πολύτροπο, 2006.

Εlias, Norbert.  Hδιαδικασία του πολιτισμού. Αθήνα: Αλεξάνδρεια,

Ευαγγελίδης, Βασίλης. Η αγορά των πόλεων της Ελλάδας από τη Ρωμαϊκή κατάκτηση έως τον 3ο αι. μ.Χ.

Lévi-Strauss, Claude.Φυλή και Ιστορία. Αθήνα: Γνώση, 1995.

Ρέντζος, Γιάννης. Ανθρωπογεωγραφίες της πόλης. Αθήνα: Τυπωθήτω, 2006.

Sennet, Richard. Η τυραννία της οικειότητας. Αθήνα: Νεφέλη, 1999.

Σίνος, Στέφανος. Θεωρία και πράξη στην προμοντέρνα αρχιτεκτονική. Αθήνα: Πατάκης, 2011.

Συμεών, Ανδρέας Ν., Ο δημόσιος χώρος της πόλης. Αθήνα: Ωκεανίδα, 2010.

Τραυλός, Ιωάννης. Πολεοδομική Εξέλιξις των Αθηνών. Αθήνα: Καπόν, 2005 (1960).

Παπαγεωργίου-Βενετάς, Αλέξανδρος. Αθήνα. Ένα Όραμα του Κλασικισμού. Αθήνα: Καπόν, 2001.