Arch.Uth Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Arch.Uth UTH.gr English
ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΙΙ: Από την Αρχαία Ρώμη ως την Αναγέννηση
ΘΚ0616, ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ, ΕΙΔΙΚΟΥ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ
Υποχρεωτικό στο 2ο εξαμ., ECTS: 4
Διδασκαλία στα Ελληνικά, Μη διαθέσιμο σε φοιτητές ERASMUS
Γενικές ικανότητες (βάσει παραρτήματος διπλώματος): Λήψη αποφάσεων, Αυτόνομη εργασία, Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα, Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον, Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης.

 

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Ως το δεύτερο στην ουσία μέρος σε ακολουθία του αντίστοιχου του 1ου εξαμήνου (Ιστορία της Αρχιτεκτονικής Ι) επιδιώκει τα ίδια μαθησιακά αποτελέσματα εντείνοντας τις μεθόδους παραγωγής τους, ήτοι:

•        Την εμπέδωση της ιστορικής διάστασης του αρχιτεκτονικού αντικειμένου σε γόνιμο συσχετισμό με την παντός είδους καλλιτεχνική δυναμική που το τροφοδότησε εξαρχής.

•        Τονα λειτουργήσει παράλληλα και συνδυαστικά με το μάθημα της Εισαγωγής στην Αρχιτεκτονική του 2ου εξαμήνου σπουδών.

•        Την εξοικείωση των φοιτητών με τον επιστημολογικό πυρήνα της αρχιτεκτονικής, ήτοι την αρχιτεκτονική συνολικά ως ιδιαίτερη γνωστική πειθαρχία σε άμεση αναφορά με τα κατά καιρούς θεωρητικά εργαλεία και τις πρακτικές της.

Αναμένεται ότι με το πέρας και αυτού του εξαμήνου οι φοιτητές θα είναι σε θέση:

•        Να έχουν κατανοήσει πλήρως την συνάφεια της ιστορικής γνώσης της αρχιτεκτονικής με τις σπουδές τους, αλλά και την αναγκαιότητά της για την γενικότερη παιδεία τους ως μελλοντικοί επιστήμονες.

•        Να είναι σε θέση να εμβαθύνουν σε μια σύνθετη-κριτική ανάλυση των υπό εξέταση ιστορικών παραδειγμάτων, αλλά και άλλων τα οποία δεν ανήκουν στην εξεταστέα ύλη.

•        Να έχουν κατανοήσει σε μεγάλο εύρος τα εργαλεία άσκησης της αρχιτεκτονικής ως ταυτόχρονα θεωρητικό και πρακτικό-εφαρμοσμένο αντικείμενο (π.χ. τυπολογία, μορφολογία, τεχνολογικά πρότυπα, σχεδιαστική παραγωγή, κλπ.)

•        Να έχουν αποκτήσει προχωρημένου βαθμού σχεδιαστικές δεξιότητες στην ταχεία αναπαραγωγή (σκαρίφημα) των υπό εξέταση παραδειγμάτων μέσω της άσκησης του σημειωματαρίου.

•        Να επιδεικνύουν πλέον εύκολη και ταχεία αντιληπτική κατανόηση μέσω του σκίτσου των υπό εξέταση παραδειγμάτων και, κατ’ επέκταση, της αρχιτεκτονικής τους σημασίας.

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Γενική επισκόπηση της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής από την Αρχαία Ρώμη έως την Αναγέννηση. Η ύλη επικεντρώνεται στον λεγόμενο ‘κλασικό’ κόσμο του Ευρωπαϊκού νότου (Ελλάδα, Ρώμη), καθώς και στους πολιτισμούς που διαμορφώθηκαν στον απόηχο αυτού του παραδείγματος και μέσα από μια νέα πολιτισμική συγκυρία, ήτοι την ανάδυση του Χριστιανισμού (Βυζαντινό και Δυτικό Μεσαίωνα). Η αντίθεση μεταξύ κλασικού και χριστιανικού παραδείγματος σε τέχνη και αρχιτεκτονική δομεί την κύρια προβληματική του μαθήματος. Προτεραιότητα δίνεται στα έργα της αρχιτεκτονικής ενώ έργα της τέχνης συζητούνται και αναλύονται στον βαθμό που σχετίζονται με την αρχιτεκτονική, δηλ. είτε ως αναπόσπαστα στοιχεία της χωρικά, είτε ως ερμηνευτικά εργαλεία για την κατανόηση βασικών της αρχών.

Τα έργα επιλέγονται με βάση αφενός την αξία τους ως παραδείγματα αναφοράς με διαχρονική σημασία και επιδραστικότητα σε μεταγενέστερα αντίστοιχα, και αφετέρου την σημαντικότητά τους για την συγκεκριμένη ιστορική στιγμή που υλοποιήθηκαν. Η ανάλυσή τους περιλαμβάνει δύο σκέλη: α) κριτικό συσχετισμό με το ιστορικό τους πλαίσιο (κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό, κλπ.), και β) την αντικειμενική περιγραφή τους (π.χ. σχεδιαστικές αρχές, λειτουργικότητα, υλικές και κατασκευαστικές παραμέτρους, αισθητική αποτίμηση, κλπ.)

Το μάθημα καλύπτει τις εξής θεματικές ενότητες (ή περιόδους):

·        Αναδρομή στηνΑρχαία Ελλάδα

·        Αρχαία Ρώμη

·        Παλαιοχριστιανική και Βυζαντινή Περίοδος

·        Καρολίγγεια Αναγέννηση και Ρωμανική Περίοδος

·        Γοτθικός μεσαίωνας σε Γαλλία και Αγγλία

·        Εισαγωγή στηνΑναγέννηση

Το μάθημα διεξάγεται με την μορφή εβδομαδιαίων 3ωρων διαλέξεων-παρουσιάσεων με την βοήθεια πλούσιου και επεξηγηματικού εποπτικού υλικού.

Για την καλύτερη εμπέδωση της διδακτέας ύλης προβλέπονται ειδικές φροντιστηριακές συναντήσεις με το σύνολο της τάξης ή και κατ’ ιδίαν (κατά περίπτωση), ασκήσεις ανακεφαλαίωσης, ενδιάμεση εξέταση με προαιρετική απόδοση βαθμολογίας έναντι της τελικής (πρόοδος), προαιρετική ερευνητική μελέτη, καθώς και επισκέψεις σε τόπους ειδικού ενδιαφέροντος για το μάθημα.

Την κάθε εξεταστική διαδικασία κατά την διάρκεια του εξαμήνου (π.χ. πρόοδο, αξιολόγηση σημειωματαρίου, κλπ.) ακολουθεί γραπτή αναλυτική ατομική αξιολόγηση του κάθε φοιτητή με την μορφή παρατηρήσεων, διορθώσεων και υποδείξεων επί του συγκεκριμένου προϊόντος της εργασίας του για περαιτέρω βελτίωση της επίδοσής του.

 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

 Η βαθμολογία για το μάθημα απονέμεται μέσα από τρείς (3) εξεταστικές διαδικασίες: δύο γραπτές εξετάσεις (η μία προαιρετική περ. ένα μήνα πριν το τέλος του εξαμήνου και η δεύτερη υποχρεωτική κατά την εξεταστική περίοδο) και την βαθμολόγηση του τετραδίου σημειώσεων & σκίτσων σε τακτή ημερομηνία μέσα στο εξάμηνο (βλ. σχετικά παρακάτω). Τα ποσοστά βαθμολογίας κατανέμονται ως εξής:

  • Τετράδιο σημειώσεων & σκίτσων 30%
  • Πρώτη γραπτή εξέταση 30%
  • Δεύτερη γραπτή εξέταση 40%

[Σε περίπτωση μη συμμετοχής στην πρώτη γραπτή εξέταση, ή μη αποδοχής του βαθμού από τον ίδιο τον φοιτητή (το οποίο πρέπει να κοινοποιηθεί έγκαιρα στη διδάσκουσα), η τελική εξέταση εξαμήνου υπολογίζεται με ποσοστό 70%.]

Σε κάθε περίπτωση απαιτείται η συμμετοχή στην τελική γραπτή εξέταση και η κατάκτηση βαθμού βάσης (5.0) για την ολοκλήρωση του μαθήματος. Ο βαθμός του σημειωματαρίου και της πρώτης γραπτής εξέτασης αθροιστικά, ακόμα και αν υπερβαίνει τη βάση, δεν απαλλάσσει τον φοιτητή ή την φοιτήτρια από την συμμετοχή στην τελική εξέταση.

Ειδικά Θέματα (προσαύξηση μιας (1) μονάδας στο συνολικό βαθμό)

Οι φοιτητές καλούνται να επεκτείνουν τις γνώσεις τους από το μάθημα μέσα από την εκπόνηση μιας ειδικής ερευνητικής άσκησης πάνω σε κάποιο σχετικό θέμα της επιλογής τους, ατομικά ή ομαδικά (2 άτομα). Το θέμα, καθώς και το γενικό πλάνο της εργασίας (προσέγγιση, πηγές, κλπ.), αποφασίζονται τελεσίδικα από κοινού με την διδάσκουσα, έως τα μέσα του εξαμήνου (τέλος Μαρτίου το αργότερο). Η ικανοποιητική διεκπεραίωση του ειδικού θέματος προσαυξάνει τον συνολικό βαθμό του φοιτητή ή της φοιτήτριας κατά μία (1) μονάδα.

Τετράδιο σημειώσεων και σκίτσων (30% επί του συνολικού βαθμού)

Πρόκειται για τετράδιο ειδικών προδιαγραφών, το οποίο οι φοιτητές θα προμηθευθούν από την αγορά (ή θα κατασκευάσουν οι ίδιοι) και θα έχουν μαζί τους σε κάθε μάθημα. Σε αυτό θα συγκεντρώνουν τα βασικά σημεία της ημερήσιας παρουσίασης σε μορφή γραπτής και εικονογραφικής πληροφορίας. Επειδή αποτελεί βασικό εργαλείο μελέτης για τις εξετάσεις θα πρέπει να διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση μέχρι το τέλος του εξαμήνου.

Στο σημειωματάριο αυτό ο κάθε φοιτητής κρατάει σύντομες και σαφείς ατομικές σημειώσεις από τις διαλέξεις (με ημερολογιακή ακολουθία) καθώς και επεξηγηματικά σκίτσα από την προβολή, με προτεραιότητα στα αρχιτεκτονικά σχέδια (κατόψεις, όψεις, τομές, κλπ.) Χρήσιμο είναι η ύλη του τετραδίου να εμπλουτίζεται και να βελτιώνεται εκτός μαθήματος, π.χ. με αναφορά σε άλλα βοηθήματα, επισκέψεις σε τόπους σχετικού ενδιαφέροντος, κλπ. Σε καμία όμως περίπτωση δεν μπορεί να αποτελέσει τμήμα γενικού σημειωματαρίου όλων των μαθημάτων της σχολής, ούτε να δημιουργείται από άλλα διαβάσματα εξ ολοκλήρου.

Το σημειωματάριο αυτό είναι αυστηρά προσωπικό και δεν πρέπει να δημιουργείται από αντιγραφή σε μέρος του ή στο σύνολό του. Η βαθμολόγησή του θα βασιστεί στην αυθεντικότητά του, στην φροντισμένη του παρουσίαση, στον επικοινωνιακό χαρακτήρα των σκίτσων του, και στην ικανότητά του να λειτουργεί ως βοήθημα μελέτης. Δεν κρίνεται ως προς την ποιότητα λόγου/ ορθογραφίας ή εικονογράφησης, αν και σχετικές υποδείξεις για βελτίωση γίνονται στην πορεία. Κυρώσεις στη βαθμολογία υπάρχουν επίσης αν το σημειωματάριο δεν πληροί τις συγκεκριμένες προδιαγραφές και δεν τηρηθεί η ορισμένη ημερομηνία παράδοσης. Τετράδια δεν γίνονται δεκτά πέραν της μιας εβδομάδας από την καθορισμένη ημερομηνία παράδοσης, και σίγουρα όχι την ημέρα της τελικής εξέτασης ή αργότερα.

Ζητείται να τηρείται ημερολογιακή σειρά στις σημειώσεις, να μην αφαιρούνται ή καταργούνται φύλλα, και να μην αντικαθίστανται τμήματα με φωτοαντίγραφα από βιβλία, φωτογραφίες, ή άλλα μέσα. Μπορεί να χρησιμοποιείται όποιο μέσον γραφής διευκολύνει τον φοιτητή (προτιμάται όμως το μαύρο χρώμα –  προκειμένου για μολύβι, σκληρότητας Β ή 2Β). Συνιστάται να αποφεύγεται η πολυχρωμία αν δεν συμβάλλει ουσιαστικά στην αντιληπτική οργάνωση του συνόλου.

Εκπαιδευτικά η άσκηση αυτή αποσκοπεί: 1) στην εμπέδωση τού κάθε έργου και των ειδικών του στοιχείων (δομικών, αντιληπτικών), και 2) στην εξάσκηση του φοιτητή της Αρχιτεκτονικής σε πρόσληψη βασικής πληροφορίας που απαιτεί την συνέργεια νόησης-όρασης-σχεδίασης.

Ειδικές προδιαγραφές σημειωματαρίου:  Να διαθέτει τουλάχιστον 30 φύλλα (60 χρήσιμες σελίδες), μεγέθους όχι μεγαλύτερου του Α4 (21Χ30 εκ.) και όχι μικρότερου του Α5 (15Χ21 εκ.), χαρτί λευκό ή υπόλευκο, μάτ, ειδικό για σκίτσο, με βάρος όχι λιγότερο των 140 γραμ.

Αυστηρά απορρίπτονται σημειωματάρια με κοινό φύλλο φωτοτυπίας (70-80 γρ.) ή σχολικά τετράδια με οποιουδήποτε είδους διαγράμμιση.

Ημερομηνία παράδοσης σημειωματαρίου: Δευτέρα 1 Απριλίου

ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Χιού Χόνορ/ Τζόν Φλέμινγκ, Ιστορία της Τέχνης, εκδ. "Υποδομή" (για την Ελλην. γλώσσα), 2001.

• RobertFurneau-Jordan, Iστορία της Αρχιτεκτονικής, εκδ. 'Υποδομή', 1981.

• Το προσωπικό ημερολόγιο σημειώσεων και σκίτσων του κάθε φοιτητή.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• ErnstH. Gombrich, Το Χρονικό της Τέχνης, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., 1994.

• Γ. Λάββας, Επίτομη Ιστορία της Αρχιτεκτονικής, UniversityStudioPress, 2002.

• X. Mπούρας, Μαθήματα Ιστορίας Αρχιτεκτονικής (1ος τόμος), εκδ. 'Συμμετρία', 1999.

GardnersArtthroughtheAges, 11η (ή μεταγενέστερη) έκδοση, HarcourtBraceJovanovich, Publ., SanDiego, etc., 2000. – Άμεσα σχετικό εγχειρίδιο για τους σκοπούς του μαθήματος.

• M. Trachtenberg & I. Hyman, Architecture from Pre-History to Postmodernism, Harry N. Abrams, Inc., New York, 1986 (ή μεταγενέστερο).

• D. Watkin, A History of Western Architecture, Barrie & Jenkins, London, etc., 2000.

• M. Stokstad, Art History (2τομο), Prentice Hall, Inc., and Harry N. Abrams, Publishers, New York, 1995

• H. W. Janson, History of Art, 3ηέκδ. (ήμεταγενέστερη), Harry N. Abrams, Inc., New York, 1986.

• Sir Banister Fletcher's A History of Architecture, Dan Cruickshank (ed.), 20ηέκδ., Architectural Press, Oxford, Boston, etc., 1996.

• S. Kostof, A History of Architecture: Settings and Rituals, Oxford, New York,1ηέκδ. 1985 (ή μεταγενέστερη).