Το μάθημα επιχειρεί μια συστηματική κριτική διερεύνηση του δημόσιου χώρου και των αλληλοεξαρτώμενων σχεσιακών εκφάνσεων που τον διέπουν. Ο δημόσιος χώρος θα αντιμετωπιστεί ως πολύπλοκη χωρική και κοινωνικοπολιτική κατασκευή, στην οποία συμπυκνώνονται σχέσεις εξουσίας, μορφές συλλογικής έκφρασης, μηχανισμοί αποκλεισμού και δυνατότητες κοινωνικής ενδυνάμωσης.
Το μάθημα εισάγει σε θεωρίες, μεθόδους, πρακτικές που αφορούν τον σχεδιασμό του δημόσιου χώρου της πόλης, των υλικών και άυλων συστατικών και παραμέτρων που τον νοηματοδοτούν, καθώς και στην αντιμετώπιση των κρίσεων που τον διέπουν.
Θα ενθαρρυνθούν διεπιστημονικά δάνεια και κριτικοί συσχετισμοί. Οι φοιτητές/τριες θα ενθαρρυνθούν να κατανοήσουν κριτικά και ερμηνευτικά την ιστορία του δημόσιου χώρου, μοντέλων και σχέσεων κατοίκησης του, μεθόδους αναπαράστασης του (από χάρτες, σχέδια, αφηγήσεις, ταινίες, λογοτεχνία) και την επίδραση σύνθετων καταστάσεων στον σχεδιασμό του αστικού χώρου, στην ταυτότητα και τη φυσιογνωμία του.
Το μάθημα επιδιώκει να καταστήσει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές ικανούς να αναγνωρίζουν, να αναλύουν και να επαναδιατυπώνουν κριτικά τις πολλαπλές διαστάσεις του δημόσιου χώρου, συνδέοντας τη θεωρία με τη σχεδιαστική πράξη.
Στόχος του μαθήματος είναι η ανάπτυξη ερμηνευτικής και κριτικής θεώρησης και ανάλυσης των σύνθετων διεργασιών που διαμορφώνουν τον αστικό χώρο, υπό το πρίσμα της αρχιτεκτονικής, της πολεοδομίας, των κοινωνικών, πολιτικοοικονομικών, ψηφιακών και περιβαλλοντικών τους συσχετίσεων.
Το μάθημα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως πεδίο διαλόγου και πειραματισμού, ως ένα εργαστήριο, προσφέροντας θεωρητικά και αναλυτικά εργαλεία για την ανάγνωση του δημόσιου χώρου ως έναν ζωντανό οργανισμό υπό συνεχή διαπραγμάτευση σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον κρίσεων.
Το ακαδημαϊκό περιεχόμενο του μαθήματος θα βασιστεί σε μια προσέγγιση κριτικής ιστορικής, γενεαλογικής αναδρομής και ερμηνειών του δημόσιου χώρου μέσω παύσεων σε συμβάντα-παραδείγματα. Από την κλασική Αγορά και τις μεσαιωνικές πλατείες έως τις προσεγγίσεις της βιομηχανικής περιόδου και του μοντέρνου στο δημόσιο χώρο, τις μεταπολεμικές αναπλάσεις, και από εκεί έως τις σύγχρονες εκφάνσεις οικολογικών, bottomup, tactical, συμμετοχικών, ψηφιακών ή καλλιτεχνικών σχεδιαστικών δράσεων εξετάζονται οι τρόποι με τους οποίους ο δημόσιος χώρος λειτούργησε και λειτουργεί ως πεδίο πολιτικής, κοινωνικοοικονομικής πολιτισμικής έκφρασης.
Μέσα από ανάλυση παραδειγμάτων, ιστορικών και σύγχρονων, θα εξεταστούν οι υλικές και συμβολικές πτυχές του δημόσιου χώρου, καθώς και οι τρόποι με τους οποίους ο αρχιτεκτονικός και αστικός σχεδιασμός επιχειρεί ή αποτυγχάνει να τις συγκεράσει.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κατανόηση του δημόσιου χώρου ως πεδίου διαπραγμάτευσης ετερογενών υποκειμένων, ως τόπος ανάδειξης σχέσεων κυριαρχίας, κανονιστικότητας, της κουλτούρας του θεάματος και της κατανάλωσης, συλλογικής μνήμης, πολιτικής και καλλιτεχνικής έκφρασης.
Το μάθημα οργανώνεται γύρω από θεωρητικές διαλέξεις, κριτικές συζητήσεις κειμένων και πρακτικών. Η διαδικασία αξιολόγησης θα συγκροτηθεί πέρα από την ενεργό συμμετοχή στο μάθημα μέσα από αρθρωτές ασκήσεις και ένα εργαστήριο κριτικής χαρτογράφησης, οι οποίες διαμορφώνουν μια πορεία από τη θεωρητική ερμηνεία στην αναλυτική κριτική και τελικά στη συνθετική πρόταση/δράση μέσω θεωρητικής και μεθοδολογικής τεκμηρίωσης.