Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά την κουζίνα ως αρχιτεκτονική τυπολογία, κοινωνικό και πολιτισμικό κατασκεύασμα, με στόχο τον επαναπροσδιορισμό της θέσης, της λειτουργίας και της σημασίας της τόσο στην οικιακή όσο και στη συλλογική κατοίκηση. Μέσα από την ιστορική αναδρομή, την κοινωνιολογική προσέγγιση και τη μελέτη παραδειγμάτων, εξετάζεται πώς η κουζίνα, από κεντρική εστία της κατοικίας, περιθωριοποιήθηκε, μεταφέροντας μαζί της έμφυλες και κοινωνικές κατασκευές. Η εργασία θέτει το ερώτημα: τι θα συνέβαινε αν η κουζίνα επανέβρισκε τον ρόλο της ως κέντρο της κοινωνικής ζωής, όχι μόνο σε μια κατοικία αλλά σε ολόκληρη την πολυκατοικία;

 Εμπνευσμένη από παραδείγματα συνεργατικής κατοίκησης όπως το La Borda, η πρόταση αφορά στον σχεδιασμό μιας σύγχρονης ελληνικής πολυκατοικίας όπου η κουζίνα μετατρέπεται σε κοινόχρηστο μεταβολικό κόμβο. Ο χώρος αυτός δεν περιορίζεται στην προετοιμασία και κατανάλωση τροφής, αλλά επεκτείνεται στη διαχείριση τοπικών πρώτων υλών, την ανακύκλωση αποβλήτων και την παραγωγή βιοϋλικών. Παράλληλα, η εργασία επιχειρεί να αποδημήσει τα τυπολογικά πρότυπα κατοικίας και να σχεδιάσει νέες τυπολογίες διαμερισμάτων που προσπαθούν να προσεγγίσουν τις ανάγκες της σύγχρονης καθημερινότητας και της συλλογικής ζωής.

 Τρεις βασικές τυπολογίες κατοικίας —για ένα, δύο και τρία ή περισσότερα άτομα— συγκροτούν έναν ευέλικτο ιστό, προσαρμοζόμενο στις ανάγκες κάθε κατοίκου και ενισχύοντας τη δυναμική της κοινότητας. Ο κοινός «πυρήνας» τους, που περιλαμβάνει τις απαραίτητες υποδομές (μπάνιο, kitchenette, αποθηκευτικό χώρο, γραφείο, επεξεργασία γκρι υδάτων), πλαισιώνεται από χώρους ύπνου και διαβίωσης. Ο σχεδιασμός των κοινών κουζινών αποσκοπεί στην απελευθέρωση της γυναίκας από τον ρόλο της αποκλειστικής τροφού, κατανέμοντας τη φροντίδα και την παραγωγή σε όλα τα μέλη του συστήματος.

 Η πολυκατοικία ανασυντίθεται ως γειτονιά εντός της πόλης, προάγοντας βιώσιμες πρακτικές, συνεργατικό σχεδιασμό, μείωση του οικολογικού αποτυπώματος και κοινωνική επαφή. Μέσα από την ενσωμάτωση τεχνικών παραγωγής βιοϋλικών και τη διερεύνηση των δυνατοτήτων των χυτών υλικών σε οικιακή και συλλογική κλίμακα, η εργασία προτείνει μια νέα αντίληψη για την υλικότητα, την κοινότητα και την κατοίκηση.

 Τέλος, τίθεται το ερώτημα: αν επαναπροσδιορίζαμε την κατοικία, μικραίνοντας τον ιδιωτικό χώρο και ενισχύοντας τις κοινές δομές, θα μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα της στέγασης, των υψηλών ενοικίων και της κοινωνικής απομόνωσης στη σύγχρονη ελληνική πόλη;

Επιβλέπουσα: Λυκουριώτη Ίρις

Αριθμός Αναφοράς: 1134

 Η διπλωματική εργασία με τίτλο «Μια αυτοματοποιημένη προσέγγιση για την κατοίκηση» εκπονήθηκε κατά την διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους 2024-2025, από τον φοιτητή Απόστολο Μαρδύρη, υπό την επίβλεψη του καθηγητή Βασίλη Μπουρδάκη.

 Στην συγκεκριμένη διπλωματική εργασία παρουσιάζεται μια μεθοδολογία που μπορεί να παράξει σχεδιαστικές λύσεις, σε κλίμακα κατοικίας και masterplan, για προβλήματα που αφορούν συγκροτήματα κατοικιών οργανωμένης δόμησης. Η Ελεγχόμενη Δομή Προσωρινής Φιλοξενίας Αιτούντων Άσυλο Καβάλας (Στρατόπεδο Ασημακοπούλου) αποτελεί ιδανική περίπτωση εφαρμογής μιας αυτοματοποιημένης μεθοδολογίας σχεδιασμού, καθώς αποτέλεσε λύση σε ένα ξαφνικό κύμα προσφύγων που κατέφθασαν κατά χιλιάδες στο λιμάνι της Καβάλας την περίοδο 2015-2016 και από τότε συνεχίζει να λειτουργεί φιλοξενώντας μικρότερο αριθμό προσφύγων. Η μεταβολή των αναγκών τέτοιων δομών με την πάροδο του χρόνου δίνει την ευκαιρία σε αυτοματοποιημένες μεθοδολογίες να συνεισφέρουν ουσιαστικά, προσφέροντας αποδοτικότερες λύσεις. Συνεπώς, κρίνεται απαραίτητο να διερευνηθούν περιπτώσεις όπως αυτή, με σκοπό όχι μόνο την ομαλή και αποδοτική λειτουργία τους, αλλά και την οργανωμένη αντιμετώπιση μιας νέας προσφυγικής κρίσης.

 Πραγματοποιείται η ανάλυση μιας βάσης δεδομένων που αποτελείται από οικισμούς του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) και με αυτοματοποιημένες προσεγγίσεις παράγονται σχέδια προσαρμοσμένα στις σύγχρονες απαιτήσεις κατοίκησης. Η ανάλυση βασίζεται στην διδακτορική διατριβή της Δρ. Σοφίας Γκουβούση με τίτλο «Συγκροτήματα κατοικιών οργανωμένης δόμησης στην Ελλάδα. Δυνατότητες και προοπτικές αναβάθμισης των οικισμών του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας» και περιλαμβάνονται οι ανάγκες κατοίκησης για την εκάστοτε περίπτωση, καθώς και η κατηγοριοποίηση των τυπολογιών και μοτίβων που εμφανίζονται στα σχέδια που χρησιμοποιούνται ως βάση δεδομένων. Στόχος είναι με την χρήση των ShapeGrammarsνα δημιουργηθούν σχηματικοί κανόνες μέσω των οποίων παράγεται το σχεδιαστικό αποτέλεσμα. Η αυτοματοποίηση αυτής της διαδικασίας προσφέρει την δυνατότητα του ευκολότερου πειραματισμού και της παραγωγής αποτελεσμάτων που προσφέρουν λύσεις σε διαφορετικά σενάρια κατοίκησης όσο αφορά την κλίμακα και το κτιριολογικό πρόγραμμα. Χρησιμοποιώντας μια υπολογιστική προσέγγιση όπως τα Shape Grammars αντιμετωπίζονται σύνθετα σχεδιαστικά προβλήματα με τρόπο που αποτρέπει την στιλιστικά καθοδηγούμενη μορφολογική γλώσσα.  Παράγονται, δηλαδή, σχεδιαστικά αποτελέσματα με σκοπό την αποδοτικότερη λύση στο πρόβλημα με έμφαση στην λειτουργικότητα και τις ανάγκες των κατοίκων.

Λέξεις κλειδιά: Shape Grammars, υπολογιστικός σχεδιασμός, τυπολογίες, κατοικία, δομή φιλοξενίας

Επιβλέπων: Μπουρδάκης Βασίλης

Αριθμός Αναφοράς: 1154

 Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον σχεδιασμό μιας σύγχρονης ξενοδοχειακής μονάδας, αντλώντας έμπνευση από την αρχιτεκτονική και τη λειτουργία των ιστορικών αρχοντικών του Κάμπου της Χίου. Τα αρχοντικά αυτά, ήδη από την περίοδο ακμής τους, δεν αποτέλεσαν απλώς κατοικίες, αλλά σύνθετες μονάδες που συνδύαζαν την οικιστική χρήση με την αγροτική παραγωγή, κυρίως των εσπεριδοειδών, προϊόντων που διαμόρφωσαν επί αιώνες την οικονομία και την ταυτότητα του νησιού.

 Βασικός στόχος της μελέτης ήταν η δημιουργία ενός σύγχρονου ξενοδοχείου που να αποτυπώνει και να μεταφέρει το πνεύμα αυτών των αρχοντικών. Η αρχιτεκτονική προσέγγιση επικεντρώθηκε στη διατήρηση της χαρακτηριστικής ατμόσφαιρας, της ανθρώπινης κλίμακας και των βασικών συνθετικών αρχών που όρισαν τα ιστορικά κτήματα του Κάμπου, προσαρμόζοντάς τα ταυτόχρονα στις λειτουργικές και αισθητικές απαιτήσεις της σύγχρονης φιλοξενίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ανάλυση της δομής, της οργάνωσης και της λειτουργικής διάρθρωσης των αρχικών κτισμάτων, ώστε να κατανοηθεί ο τρόπος με τον οποίο εξυπηρετούσαν τόσο την καθημερινή διαβίωση όσο και την παραγωγή, αποθήκευση και διανομή των προϊόντων.

 Η σύνθεση δίνει έμφαση στη σχέση αρχιτεκτονικής και τοπίου, επιδιώκοντας την αρμονική ένταξη του νέου ξενοδοχείου μέσα στις πορτοκαλεώνες και στο ευρύτερο φυσικό περιβάλλον του Κάμπου. Η πρόταση αναδεικνύει τους οπτικούς και λειτουργικούς διαλόγους ανάμεσα στο κτισμένο και στο καλλιεργημένο τοπίο, αποδίδοντας φόρο τιμής στην ιστορική κληρονομιά, ενώ ταυτόχρονα προωθεί έναν σύγχρονο τρόπο εμπειρίας που συνδέεται άμεσα με την τοπική ταυτότητα και τον φυσικό πλούτο της Χίου.

Επιβλέπων: Καναρέλης Θεοκλής

Αριθμός Αναφοράς: 1127

 Η διπλωματική εργασία αφορμάται από τη μνήμη των προσφυγικών κατοικιών της Νίκαιας και την ανάγκη να επανανοηματοδοτηθούν όχι ως εγκαταλελειμμένα κελύφη, αλλά ως ζωντανά πεδία ιστορίας, συλλογικότητας και καθημερινής ζωής. Από το ιστορικό υπόβαθρο του 1922 και την εγκατάσταση των προσφύγων, αναδείχθηκε ο ρόλος της κατοικίας ως κατεξοχήν φορέα ταυτότητας και μνήμης. Παράλληλα, διερευνήθηκε η σχέση μνήμης και αρχιτεκτονικής, όχι ως στατικής αναπαράστασης, αλλά ως βιώματος που ενεργοποιείται στον χώρο.

 Η μεθοδολογική πορεία της έρευνας ξεκίνησε από το γενικότερο αστικό πλαίσιο – τις αλάνες και τους κοινόχρηστους χώρους της πόλης– και κατέληξε στο οικοδομικό τετράγωνο 183, όπου μέσα από αποτυπώσεις, χαρτογραφήσεις και επιτόπιες παρατηρήσεις αποκαλύφθηκαν οι χωρικές και κοινωνικές ποιότητες της προσφυγικής και της σύγχρονης κατοίκησης. Τα ίχνη της καθημερινής ζωής, οι αλλοιώσεις του χρόνου και οι τυπολογικές ιδιαιτερότητες συγκρότησαν τη βάση για μια αρχιτεκτονική πρόταση που επιχειρεί να διατηρήσει και να αναδείξει όσα ήδη υπάρχουν: τα πατώματα, τα αποτυπώματα των τοίχων, τις συμμετρικές σκάλες και τα μπαλκόνια που αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες κίνησης και πρόσβασης στις κατοικίες και την αλάνα ως τόπο συλλογικότητας. Μέσα από αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις στο υπάρχον κτιριακό απόθεμα και ήπιες προσθήκες, το Μουσείο Προσφυγικής Κληρονομιάς επιδιώκει να μετασχηματίσει τα ίδια του τα κτίρια σε εκθέματα που αφηγούνται την ιστορία τους.

 Η εργασία δεν αντιμετωπίζει το μουσείο ως μια κλειστή συλλογή αντικειμένων, αλλά ως ανοιχτό πεδίο εμπειρίας. Ένας χώρος που δεν απευθύνεται μόνο στους επισκέπτες του, αλλά κυρίως στη γειτονιά και τους κατοίκους της, θέλοντας να λειτουργήσει ως πόλος μνήμης και δραστηριοτήτων. Έτσι, η πρόταση δεν φιλοδοξεί να δώσει οριστικές απαντήσεις· επιχειρεί να αναδείξει πως η αρχιτεκτονική μπορεί να συνομιλήσει με την ιστορία, δίνοντάς της νέα ζωή στην καθημερινότητα.

Επιβλέπων: Μητρούλιας Γεώργιος

Αριθμός Αναφοράς: 1163

 Καθώς ο πλανήτης δοκιμάζεται από την γενική φυσική αλλαγή του καιρού, τις εκτεταμένες, συνεχείς και πολυετείς ένοπλες συγκρούσεις που αναγκάζουν χιλιάδες ανθρώπους να μεταναστεύσουν, την εξουδετέρωση, ιδίως στην χώρα μας, του πρωτογενή τομέα παραγωγής (ανεπάρκεια τοπικά παραγόμενης τροφής) αλλά και την εμφάνιση νέων τακτικών εργασίας, όπως η μετακίνηση στον χώρο από ψηφιακούς νομάδες, η ανάγκη ή η ευφυής ανταπόκριση εθνικών οικονομιών, χωρών και ενώσεων χωρών, για την κατασκευή και άμεση διάθεση βιομηχανικά προτυπο-ποιημένων μονάδων κατοίκησης είναι επιτακτική.

 Φαντάζομαι πως σύντομα μπορεί να μεταβληθεί κριτικά το μοντέλο των συμβατικών αισθητικών, κατασκευαστικών, θεσμικά ορισμένων στρατηγικών στέγασης που εδραιώθηκαν σε μεγάλο ιστορικό βάθος, από μια νέα προοπτική ανταπόκρισης στις διαρκείς μεταβολές θέσης στο χώρο και στο χρόνο.
 

 Η έρευνα και η σχεδιαστική απεικόνιση που παρουσιάζω έχει σκοπό και στόχο τον σχεδιασμό μονάδων καταφυγής έκτακτης ή τακτικής ανάγκης κατασκευασμένων με βιομηχανική μέθοδο. Ώστε να μεταφέρονται και να αναπτύσσονται γρήγορα σε διαφορετικά περιβάλλοντα, έδαφος και πολιτικές-πολιτισμικές εκφράσεις (πόλεις, χωριά, νησιά, σύνορα).

 Οι μονάδες αυτές πρέπει να συναρμολογούνται γρήγορα και να από-συναρμολογούνται, να συντίθενται σε μικρούς και μεγάλους αριθμούς, να συνδυάζονται και να λειτουργούν με πρόσθετες λειτουργικές σχέσεις όπως οι καλλιέργειες μικρής κλίμακας ή οι κάθετες καλλιέργειες μεσαίας και μεγάλης κλίμακας παραγωγής τροφής, οι υπηρεσίες υποστήριξης (μαγειρεία, ραφεία, ξυλουργεία, LABFAB εργαστήρια, κέντρα διοικητικής υποστήριξης) Υποστηρίζοντας μικρές και μεγάλες ομάδες ανθρώπων σε έκτακτη ανάγκη με χαμηλό οικολογικό αποτύπωμα σε συνθήκη κυκλικής οικονομίας αλλά και ως νέο δυνατό μοντέλο συλλογικής κατοίκησης προσαρμοσμένο στο πρότυπο του νομαδικού πολιτισμού που θα χαρακτηρίσει τμήματα-ομάδες πληθυσμού στον 21 ο αιώνα.

Επιβλέπων: Στυλίδης Ιορδάνης

Αριθμός Αναφοράς: 1186

 Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας τρισδιάστατης εκτύπωσης (3D Printing-3DP), σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ανάγκη για αρχιτεκτονικές λύσεις με οικολογικό χαρακτήρα, έχει οδηγήσει στην αναζήτηση νέων δομικών υλικών και τεχνικών δόμησης. Σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση τεχνολογιών δόμησης με χωμάτινα υλικά επιχειρεί να γεφυρώσει το κενό, σηματοδοτώντας μια σύγχρονη επαναπροσέγγιση των παραδοσιακών τεχνικών δόμησης (Προσωπικό αρχείο). Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό ενός κτιριακού συγκροτήματος στο Θραψανό Κρήτης, το οποίο θα στεγάσει Μουσείο Αγγειοπλαστικής. Η υλοποίηση του έργου προτείνεται να πραγματοποιηθεί με τη χρήση τεχνολογιών τρισδιάστατης εκτύπωσης, αξιοποιώντας ως βασικό δομικό υλικό τοπικά συλλεγμένο χώμα, ενισχύοντας έτσι τη βιωσιμότητα και την ενσωμάτωση της κατασκευής στο φυσικό περιβάλλον. Το Θραψανό, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τόπους παραγωγής πήλινων αγγείων στην Ελλάδα, με αδιάλειπτη παρουσία της τέχνης αυτής από την αρχαιότητα έως σήμερα.

 Η λειτουργία του μουσείου θα οργανώνεται γύρω από τρεις κύριες εκθεσιακές ενότητες:

1) την παρουσίαση της εξέλιξης της τεχνολογίας παραγωγής πηλού από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή,

2) την έκθεση αρχαιολογικών ευρημάτων,

3) την έκθεση σύγχρονων καλλιτεχνικών δημιουργιών από πηλό, κατασκευασμένων με τη συνδρομή τρισδιάστατης εκτύπωσης.

 Παράλληλα, για την ενίσχυση της διαδραστικής εμπειρίας των επισκεπτών, προβλέπεται η δημιουργία ενός ειδικά διαμορφωμένου εργαστηρίου. Εκεί οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν δικά τους κεραμικά αντικείμενα, είτε μέσω παραδοσιακών τεχνικών είτε με τη χρήση καινοτόμων ψηφιακών μεθόδων. Η προσέγγιση αυτή στοχεύει στη σύνδεση του κοινού με το υλικό, την τεχνολογία και την πολιτισμική συνέχεια της αγγειοπλαστικής.

Επιβλέπων: Ψυχογυιός Δημήτρης

Αριθμός Αναφοράς: 1168

 Το 473 πχ υπό το βάρος της επερχόμενης σύγκρουσης Ελλήνων και Περσών, το μέγεθος της απειλής δημιούργησε προστριβές που είχαν ως αποτέλεσμα τις προσπάθειες δημιουργίας ενιαίας συμμαχίας των Ελλήνων. Η πρώτη σύγκρουση αυτού του πολέμου έγινε στις Θερμοπύλες με επικεφαλής του Ελληνικού στρατού τον Λεωνίδα απέναντι στον Περσικό στρατό και τον Ξέρξη. 

 Η μάχη κράτησε τρείς μέρες, ωστόσο έστειλε ηχώ σε όλη την Ελλάδα και την Περσία καταφέρνοντας να κάνει μια τομή στην συλλογική μνήμη και των δυο εθνών, παίρνοντας θέση ως από τις πιο αξιοσημείωτες μάχες στην ιστορία.

 Η διπλωματική εργασία πραγματεύεται την δημιουργία ενός μουσείου παρακολουθώντας τα γεγονότα της μάχης, παραθέτοντας αρχαιολογικά αντικείμενα με σκοπό την ενδελεχή ενημέρωση των πτυχών της αλλά και την κουλτούρα των αντιμαχόμενων πλευρών.

 Τοποθετημένο στην θέση του Κέντρου ενημέρωσης μάχης των Θερμοπυλών έχοντας επεκτείνει το οικόπεδο στα βόρεια και ανατολικά όρια του, στόχος του μουσείου είναι να λειτουργήσει ως τοπόσημο - πόλος έλξης και να συμβάλλει στην περεταίρω ανάπτυξη της περιοχής που στέκει παραμελημένη και της επισκεψιμότητας της ώστε αυτή να μπορέσει να σταθεί άξια και να αφηγηθεί με καλύτερο τρόπο την ιστορία που κρύβει  και να αναδειχθεί ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός της ελληνικής ιστορίας.

 Σε μια περιοχή που στέκεται μη ανεσκαμμένη σε μεγάλο βαθμό και στην ριζική αλλαγή τοπίου χάρη στις επιχωματώσεις του Σπερχειού, το μουσείο στέκεται ανάμεσα στο αρχαίο πέρασμα και την σύγχρονη ακτογραμμή, εναλλάσσοντας την έννοια της εξωστρέφειας με την εσωστρέφεια για να μπορέσει να ενώσει ξανά την συνθήκη, η οποία συνέβαλε στην επιτυχημένη άμυνα των Ελλήνων, μειώνοντας το αριθμητικό πλεονέκτημα του εχθρού, μετατρέποντας την σε μια μάχη ποιότητας.

Επιβλέπων: Καναρέλης Θεοκλής

Αριθμός Αναφοράς: 1180

 Πρόταση (μελέτη και σχεδιασμός) για την ενεργοποίηση εγκαταλελειμμένης καπναποθήκης στη συνοικία της Τερψιθέας του Δήμου Παύλου Μελά στο πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης.

 Στόχος είναι η επανένταξη του ανενεργού αυτού κτιριακού αποθέματος στον αστικό ιστό της περιοχής με τη δημιουργία ενός συμμετοχικού κι αυτόνομου πολιτικά κέντρου που θα απευθύνεται στους πολίτες κάθε ηλικίας, καλύπτοντας βασικές ανάγκες υγείας, εκπαίδευσης, νοητικής - χειρονακτικής απασχόλησης και κατοίκησης. Πυρήνας χρηματοδότησης, λήψης αποφάσεων και οργάνωσης των παροχών / δράσεων αποτελεί ο πολίτης, ο οποίος σε συνθήκες άμεσης δημοκρατίας και διαφάνειας συμμετέχει στη διοίκηση και τη σύνθεση της δικής του/της ευτοπίας. Με αυτό τον τρόπο τίθενται γερές βάσεις, ώστε η μελετώμενη αστική ψηφίδα να μετατραπεί σε μια ενεργή γειτονιά /κοινότητα και σε πεδίο κοινής πολιτικής δράσης συλλογικότητας, αλληλεγγύης, στοχαστικής και τεχνικής βούλησης και απόλαυσης.

 Η παρούσα διπλωματική εργασία δεν αποτελεί απλώς μία αρχιτεκτονική πρόταση επανάχρησης ενός πρώην βιομηχανικού κτιρίου, αλλά ένα πρώιμο εγχειρίδιο, μια αρχική απόπειρα, για τη γέννηση ενός αυτό – οργανωμένου πυρήνα συλλογικής ζωής που έρχεται να αναπληρώσει τα καθημερινά κενά που δημιουργούνται από την κατάρρευση της κρατικής οντότητας. Η αναθεώρηση των συστατικών αρχών της ζωής που παρουσιάζεται στο παρόν τεύχος, έχει κύριο σκοπό να προσβάλλει και να υπονομεύσει δημιουργικά την ισχύουσα κοινωνική, πολιτική και οικονομική πραγματικότητα.
 

Επιβλέπων: Στυλίδης Ιορδάνης

Αριθμός Αναφοράς: 1191