Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την επανάχρηση ενός εγκαταλελειμμένου διατηρητέου κτηρίου στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, διερευνώντας τις δυνατότητες αξιοποίησης του υφιστάμενου κτηριακού αποθέματος της πόλης ως απάντηση σε σύγχρονες κοινωνικές και στεγαστικές ανάγκες.
Η Θεσσαλονίκη διαθέτει σημαντικό αριθμό ιστορικών και διατηρητέων κτηρίων, πολλά από τα οποία παραμένουν σήμερα κενά και αναξιοποίητα, ενώ πολλά από αυτά λόγω της αχρηστίας και της έλλειψης φροντίδας ρημάζουν και σταδιακά χάνονται. Την ίδια στιγμή, η πόλη αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους πανεπιστημιακούς πόλους της χώρας, προσελκύοντας κάθε χρόνο χιλιάδες φοιτητές που μετακινούνται για τις σπουδές τους και αναζητούν κατοικία. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα των δημόσιων φοιτητικών εστιών και η συνεχώς αυξανόμενη πίεση στην αγορά κατοικίας καθιστούν το ζήτημα της φοιτητικής στέγασης ένα ιδιαίτερα κρίσιμο κοινωνικό πρόβλημα.
Στο πλαίσιο αυτό, η διπλωματική εργασία προτείνει την επανάχρηση ενός διατηρητέου κτηρίου που στο παρελθόν λειτουργούσε ως ιδιωτική κλινική, μετατρέποντάς το σε ένα σύγχρονο κτήριο φοιτητικής εστίας και συλλογικών δραστηριοτήτων. Η σχεδιαστική πρόταση φιλοδοξεί, να μην αντιμετωπίσει το κτήριο ως μία απομονωμένη δομή αποκλειστικά για τους διαμένοντες φοιτητές, αλλά ως έναν ζωντανό πυρήνα κοινωνικής αλληλεπίδρασης που εντάσσεται ενεργά στον αστικό ιστό και στη ζωή της γειτονιάς.
Η επιλογή του συγκεκριμένου κτηρίου δεν είναι τυχαία. Η προνομιακή του θέση στο κέντρο της πόλης και η μικρή απόσταση από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα -μόλις δεκαπέντε λεπτά μακριά περπατώντας- το καθιστούν ιδανικό σημείο για την ανάπτυξη ενός υβριδικού μοντέλου κατοίκησης και δημόσιας ζωής. Μέσα από την πρόταση αυτή γίνεται προσπάθεια να αναδειχθεί, η σημασία της επανάχρησης του υφιστάμενου κτηριακού αποθέματος ως εργαλείου αστικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, επιδιώκοντας να αναδείξει ένα τρόπο διάσωσης των εγκαταλελειμμένων διατηρητέων κτηρίων της πόλης, μέσα από ένα μοντέλο που συνδυάζει τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης με την κάλυψη σύγχρονων κοινωνικών αναγκών και την ενεργοποίηση του αστικού περιβάλλοντος.
Λέξεις Κλειδιά: Οικιστικό Απόθεμα, Φοιτητική Στέγη, Συλλογικότητα, Συμπερίληψη, Αρχιτεκτονική Κληρονομιά.
Επιβλέπουσα: Κοσμά Ανθή
Αριθμός Αναφοράς: 1255
Η παρούσα διπλωματική εργασία βασίζεται στην ελιά ως σύμβολο πολιτισμού, μάθησης και βιωσιμότητας. Η εργασία παρουσιάζει την πρόταση δημιουργίας ενός Μουσείου Ελιάς και παράλληλα ενός εργαστηρίου βιωματικής μάθησης στην περιοχή της Κυπαρισσίας, δημιουργώντας έτσι έναν χώρο που συνυπάρχουν η ιστορία και η παραγωγή. Το μουσείο αφηγείται τη διαδρομή της ελιάς, από την καλλιέργεια και τη συγκομιδή έως την έκθλιψη, τη γευσιγνωσία και το ρόλο της στις μεσογειακές κοινωνίες. Το περιεχόμενο των εκθεμάτων του μουσείου χωρίζεται σε δύο θεματικές, τη μόνιμη έκθεση με την ιστορία της ελιάς και εργαλείων που χρησιμοποιούνται στο μάζεμα των ελιών που βρίσκεται στο ισόγειο και στην περιοδική έκθεση που βρίσκεται στον πρώτο όροφο. Το εργαστήρι συμπληρώνει αυτή την αφήγηση με χώρους πρακτικής παραγωγής καθώς και εργαστήρια μαγειρικής και βιωματικής μάθησης για παιδιά και ενήλικες. Μαζί, δημιουργούν ένα πολιτιστικό κέντρο όπου η μάθηση πραγματοποιείται μέσω της συμμετοχής. Ο σχεδιασμός των κτιρίων αντλεί έμπνευση από τα τοπία της περιοχής, ενσωματώνοντας ελαιώνες, φυσικό φως και τοπικά υλικά. Τέλος, η διπλωματική εργασία έχει ως στόχο να επαναπροσδιορίσει το μουσείο ως ένα διαδραστικό, αισθητηριακό και κοινοτικό περιβάλλον, μετατρέποντας την κληρονομιά σε μια ζωντανή και κοινή εμπειρία.
5 Λέξεις Κλειδιά: ελιά, παράδοση, βιωματική μάθηση, χωρική αφήγηση, τοπική παραγωγή
Επιβλέποντες: Συμεωνίδου Ιωάννα, Τσαγκρασούλης Aριστείδης
Αριθμός Αναφοράς: 1268
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη δυνατότητα παρεμβάσεων στο κτίριο της Δημοτικής Αγοράς Επανομής, η οποία σήμερα στεγάζει κυρίως ψαράδικα και συναφείς εμπορικές χρήσεις. Η εργασία στοχεύει στη συνολική αναβάθμιση του κτιρίου, τόσο σε λειτουργικό όσο και σε χωρικό επίπεδο με την εφαρμογή λεπτών κελυφών. Κεντρικός στόχος αποτελεί η μείωση των οσμών, η βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και η δημιουργία ενός θελκτικού δημόσιου χώρου που θα επαναπροσεγγίσει τις παραδοσιακές συνήθειες και αξίες του χωριού, ενισχύοντας παράλληλα την κοινωνικοποίηση των κατοίκων. Σημαντικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί η διαχείριση του νερού, η οποία εντάσσεται ως αναπόσπαστο στοιχείο της αρχιτεκτονικής πρότασης, συνδέοντας την θάλασσα και το ρέμα που περνάει κάτω από το κτίριο, εννοιολογικά και λειτουργικά με την νέα Ψαραγορά. Ο σχεδιασμός βασίζεται στην έννοια του λεπτού κελύφους ως ένα ανεξάρτητο αλλά οργανικά συνδεδεμένο στοιχείο με τον φέροντα οργανισμό του κτιρίου. Μέσα από την πειραματική έρευνα σε υλικά, μορφολογίες και τεχνικές συναρμογής, διαμορφώνονται δυναμικές κατασκευές που εξασφαλίζουν την αρμονική ένταξη στο περιβάλλον αναβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής των χρηστών. Πέρα από τη λειτουργικότητα, ο χώρος της Δημοτικής Αγοράς αποκτά έναν νέο ατμοσφαιρικό και αισθητηριακό χαρακτήρα, όπου το λεπτό κέλυφος ενεργοποιεί οπτικές και απτικές εμπειρίες, μεταμορφώνοντας την καθημερινότητα του επισκέπτη–παρατηρητή.
Λέξεις κλειδιά: Αποκατάσταση, Ατμόσφαιρα, Επανάχρηση, Λεπτό Κέλυφος, Νερό.
Επιβλέπουσα: Βυζοβίτη Σοφία
Αριθμός Αναφοράς: 1245
Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά την έννοια της μεταβλητότητας ως τη δυνατότητα προσαρμογής και συνύπαρξης με τις αλλαγές του περιβάλλοντος, αντί της αντίστασης προς αυτές. Με αφετηρία την παρατήρηση καποιων φυσικών φαινομένων και κυρίως της διακύμανσης της στάθμης του νερού, η μελέτη αναζητά μια εκδοχή της αρχιτεκτονικής που αγκαλιάζει τη μεταβολή και μεταμορφώνεται μαζί της.
Ως περιοχή μελέτης επιλέχθηκε η τεχνητή λίμνη Πολυφύτου στον νομό Κοζάνης, ένας υγρότοπος με έντονη βιοποικιλότητα και σημαντική αλιευτική δραστηριότητα. Οι διακυμάνσεις της στάθμης της λίμνης φτάνουν τα 15 μέτρα ετησίως, δημιουργώντας εντυπωσιακές οπτικές και περιβαλλοντικές μεταβολές.
Παρά τον πλούτο της σε ψάρια γλυκού νερού και την τουριστική της δυναμική, η περιοχή στερείται οργανωμένων υποδομών εμπορίας αλιευμάτων. Για τον λόγο αυτό, η πρόταση αφορά τη δημιουργία ιχθυόσκαλας στον πλωτό λιμένα Σερβίων. Το κτίριο τοποθετείται ακριβώς πάνω από την ανώτατη στάθμη λειτουργίας της λίμνης (291 μ.) και σχεδιάζεται ώστε να προσαρμόζεται δυναμικά στις μεταβολές του νερού μέσω της προσθήκης ράμπας και πλωτής πλατφόρμας. Το λειτουργικό πρόγραμμα είναι μεταβλητό και εξελίσσεται σε τρεις φάσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας: αγορά και δημοπρασία αλιευμάτων τις πρώτες πρινές ώρες, οι οποίες ακολουθούνται από καθαριότητα και επεξεργασία, και λειτουργία ως ανοιχτή αγορά τοπικών προϊόντων, γαστρονομικός χώρος και τόπος κοινωνικών εκδηλώσεων κατάτη διάρκεια του απογεύματος ως και το βράδυ. Μέσω αυτής της πολυλειτουργικότητας εξασφαλίζεται η συνεχής χρήση του χώρου.
Κατασκευαστικά, η πρόταση χρησιμοποιεί συρματοδέματα (gabion bricks) για την δημιουργία τοίχων αντιστήριξης και αναβαθμών για τη συγκράτηση εδάφους. Μία μεταλλική υπερυψωμένη κατασκευή απελευθερώνει τον κύριο χώρο από τους περιορισμούς του απαιτούμενου εξοπλισμού και δίνει έμφαση στο λειτουργικό πρόγραμμα, ενώ η χρήση φυσικών και τοπικών υλικών βοηθά το κτίριο να εναρμονιστεί με το τοπίο.
Η παρούσα εργασία προτείνει μια αρχιτεκτονική που δεν επιβάλλεται στο περιβάλλον, αλλά μετατρέπει τη μεταβλητότητα σε πλεονέκτημα και δημιουργεί ένα νέο κέντρο οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής για την ευρύτερη περιοχή της λίμνης Πολυφύτου.
Λέξεις Κλειδιά: μεταβλητότητα, στάθμη, προσαρμογή, λίμνη, αλιεία, ιχθυόσκαλα
Επιβλέπουσα: Γαβρήλου Έβελυν
Αριθμός Αναφοράς: 1244
Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στη δημιουργία ενός αστεροσκοπείου – κέντρου ερευνών, στην περιοχή της Θεσσαλίας. Πιο συγκεκριμένα, το αστεροσκοπείο θα βρίσκεται στην κορυφή του Πηλίου στην περιοχή Αγριόλευκες, παραπλήσια του χιονοδρομικού κέντρου του Πηλίου. Το αστεροσκοπείο έχει το όνομα Cheiron Space Observatory. Εμπνευσμένο από τον Κένταυρο Χείρωνα, τον σοφό Κένταυρο του Πηλίου, το παρατηρητήριο ενώνει τη μυθολογία με την αιχμή της επιστημονικής παρατήρησης. Σκοπός του, να μεταδώσει τη γνώση των ουράνιων σωμάτων σε επιστήμονες, μαθητές και άτομα που τους ενδιαφέρει η επιστήμη της αστρονομίας και το άγνωστο που κρύβει στα βάθη του το σύμπαν.
Μετά από αναλυτική έρευνα και μελέτη, καταλήξαμε σχεδιαστικά στην κατασκευή ενός επιστημονικού πολυχώρου με κύριο πυλώνα του έργου, το αστεροσκοπείο. Ο επιστημονικός πολυχώρος αποτελείται από πολλά μέρη, συγκροτημένα σε ένα σύνθετο κτήριο.
Λέξεις κλειδιά: Συνάντηση-φαινόμενα-κορυφή-εξέλιξη-αναζήτηση
Επιβλέπων: Καναρέλης Θεοκλής
Αριθμός Αναφοράς: 1219
Το αστικό πάρκο αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δημόσιους χώρους της σύγχρονης πόλης, καθώς συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και στη διαμόρφωση της αστικής ταυτότητας. Στο πλαίσιο της σύγχρονης αρχιτεκτονικής και πολεοδομικής σκέψης, το πάρκο δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένας απλός χώρος πρασίνου ή αναψυχής, αλλά ως ολοκληρωμένο αρχιτεκτονικό έργο με σύνθετες χωρικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις. Ο σχεδιασμός του βασίζεται στη χωρική οργάνωση, στην ανθρώπινη κλίμακα και στη συνύπαρξη φυσικών και δομημένων στοιχείων, δημιουργώντας ένα δυναμικό τοπίο που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της πόλης και των κατοίκων της.
Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στην ανάπλαση του Πεδίου του Άρεως στο Βόλο, ενός από τους σημαντικότερους ελεύθερους δημόσιους χώρους της πόλης, με ιδιαίτερη ιστορική, κοινωνική, πολεοδομική και αρχιτεκτονική σημασία. Παρά τον ρόλο του ως βασικού χώρου πρασίνου και αναψυχής, το Πεδίο του Άρεως παρουσιάζει σήμερα προβλήματα υποβάθμισης, αποσπασματικής χωρικής οργάνωσης, εγκατάλειψης και περιορισμένης σύνδεσης με τον ευρύτερο αστικό ιστό. Η έλλειψη σαφούς ιεράρχησης διαδρομών και χρήσεων, η ανεπαρκής αξιοποίηση και συντήρηση του πρασίνου και η περιορισμένη προσβασιμότητα, μειώνουν τη λειτουργικότητα και την ελκυστικότητα του πάρκου για τους κατοίκους και τους επισκέπτες.
Στόχος της προτεινόμενης ανάπλασης είναι η μετατροπή του Πεδίου του Άρεως σε μια σύγχρονη «αστική όαση», ικανή να επαναπροσδιορίσει τη σχέση των κατοίκων με τον δημόσιο χώρο και το φυσικό περιβάλλον. Η σχεδιαστική πρόταση βασίζεται στην αντιμετώπιση του πάρκου ως αρχιτεκτονικού έργου, με σαφή οργάνωση διαδρομών και χρήσεων, ενίσχυση της φύτευσης και δημιουργία ποικίλων χωρικών εμπειριών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανθρώπινη κλίμακα, στην καθολική προσβασιμότητα και στη δημιουργία νέων χώρων συνάντησης, ξεκούρασης, άθλησης και δραστηριοτήτων για διαφορετικές ηλικιακές ομάδες.
Παράλληλα, η ανάπλαση ενσωματώνει αρχές βιώσιμου και βιοκλιματικού σχεδιασμού, όπως η χρήση ενδημικών φυτικών ειδών, η ορθολογική διαχείριση των όμβριων υδάτων και ο περιορισμός των σκληρών, αδιαπέρατων επιφανειών. Μέσα από αυτές τις παρεμβάσεις, το Πεδίο του Άρεως αναδεικνύεται ως ενεργό περιβαλλοντικό και κοινωνικό κύτταρο της πόλης του Βόλου, συμβάλλοντας ενεργά τόσο στη βελτίωση του μικροκλίματος, τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας, όσο και στην αναβάθμιση της συνολικής ποιότητας ζωής των κατοίκων στον αστικό χώρο.
Λέξεις κλειδιά: Αστικό πάρκο, ανάπλαση δημόσιου χώρου, αρχιτεκτονική τοπίου, βιώσιμος σχεδιασμός, Πεδίο του Άρεως Βόλου
Επιβλέπουσα: Κοσμά Ανθή
Αριθμός Αναφοράς: 1247
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την επανενεργοποίηση του εγκαταλελειμμένου οικισμού του Ασφοντυλίτη στην Αμοργό, μέσα από μια αρχιτεκτονική προσέγγιση που αντιμετωπίζει την εγκατάλειψη όχι μόνο ως απώλεια του κτισμένου περιβάλλοντος, αλλά και ως διακοπή ενός ευρύτερου κοινωνικού και πολιτιστικού συστήματος. Ο Ασφοντυλίτης, άμεσα συνδεδεμένος με την αγροτική παραγωγή, την εποχική κατοίκηση, τις παραδοσιακές τεχνικές και τις συλλογικές πρακτικές, διατηρεί μέχρι σήμερα τα υλικά κατάλοιπα αυτής της ζωής: πέτρινα κτίσματα, αυλές, αλώνια, πηγάδια, ξερολιθιές και παραδοσιακές διαδρομές.
Η έρευνα βασισμένη σε επιτόπια παρατήρηση και συζητήσεις με ανθρώπους που γνώρισαν τον οικισμό κατά την ενεργή του περίοδο, ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας, της αλληλεξάρτησης και της κοινής χρήσης των πόρων ως βασικά χαρακτηριστικά της παλαιότερης ζωής. Η επανενεργοποίηση επομένως δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια συμβατική αναστήλωση, αλλά οφείλει να αποκαταστήσει και τις σχέσεις, τις γνώσεις και τις πρακτικές που έδιναν νόημα στον τόπο.
Κεντρική ιδέα της πρότασης είναι η μετατροπή του Ασφοντυλίτη σε ένα συνεχές πολιτιστικό εργαστήριο, όπου η νέα κατοίκηση συνδέεται με την εργασία, τη μάθηση, την παραγωγή και τη συλλογική δράση. Τα κτίσματα επαναχρησιμοποιούνται, οι αυλές και τα αλώνια αποκτούν νέες συλλογικές λειτουργίες, τα πηγάδια επανενεργοποιούνται ως σημεία συνάντησης και γνώσης και τα παραδοσιακά μονοπάτια επανασυνδέουν το σύνολο σε ένα ενιαίο δίκτυο. Το πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από καλλιτεχνικά, παραδοσιακά και αγροτικά εργαστήρια, με στόχο τη μετάδοση και διατήρηση της τοπικής άυλης κληρονομιάς καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Η αρχιτεκτονική πρόταση βασίζεται στις αρχές της ελάχιστης παρέμβασης, της προσαρμοστικής επανάχρησης και της συμμετοχικής κατασκευής. Οι υπάρχουσες δομές διατηρούνται και επισκευάζονται με τοπικά υλικά και παραδοσιακές τεχνικές ενώ νέες ελαφριές και Low-tech κατασκευές εισάγονται με τρόπο διακριτό και αναστρέψιμο. Η ίδια η κατασκευαστική διαδικασία αποτελεί μέρος του έργου, καθώς η συλλογική εργασία λειτουργεί ως εργαλείο εκπαίδευσης, μετάδοσης γνώσης και επανασύνδεσης με τον τόπο.
Το “WHAT RE-MAINS / Αυτό που μένει” προτείνει έτσι όχι μια στατική αναπαράσταση του παρελθόντος, αλλά μια εξελισσόμενη διαδικασία επανακατοίκησης. Το έργο αντιμετωπίζει την αρχιτεκτονική ως πλαίσιο που επιτρέπει σε έναν εγκαταλελειμμένο τόπο να ξαναγίνει χώρος συλλογικής ζωής, παραγωγής και πολιτιστικής συνέχειας.
Λέξεις κλειδιά: Επανενεργοποίηση, Ερείπιο, Μνήμη, Συλλογικότητα, Κοινότητα
Επιβλέπων: Micocci Fabiano
Αριθμός Αναφοράς: 1269
Η διπλωματική εργασία «Αφορμές: Συνθέτοντας την καθημερινή συνάντηση» διερευνά τον ρόλο του ισογείου ως ενδιάμεσης ζώνης μεταξύ κτιρίου και πόλης και τη δυνατότητά του να υποστηρίξει την καθημερινή παρουσία, την παραμονή και την κοινωνική αλληλεπίδραση. Αφετηρία αποτελεί η παρατήρηση της σταδιακής αποδυνάμωσης της δημόσιας ζωής και της παράλληλης παρουσίας ανενεργών ισογείων, τα οποία, παρότι βρίσκονται σε άμεση επαφή με τον δρόμο, παραμένουν αποκομμένα από τη ζωή της γειτονιάς.
Η θεωρητική διερεύνηση εστιάζει στη δημόσια ζωή, στο ισόγειο ως ενεργό όριο της πόλης, στην έννοια του κατωφλίου, στο καφενείο ως χώρο κοινωνικής συνεύρεσης και στη σημασία της ανθρώπινης κλίμακας. Η έρευνα μεταφέρεται στη συνέχεια στη συνοικία της Μεταμόρφωσης στον Βόλο, όπου, μέσα από επιτόπια παρατήρηση, συνομιλίες με κατοίκους και χαρτογράφηση των χρήσεων και των ανενεργών ισογείων, επιλέγονται τρεις χώροι στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο ως πεδίο σχεδιαστικής διερεύνησης.
Η πρόταση δεν αντιμετωπίζει τα τρία ισόγεια ως ανεξάρτητες επεμβάσεις, αλλά ως μέρη ενός κοινού χωρικού συστήματος που συνδέει τον δρόμο, το πεζοδρόμιο, τους εσωτερικούς χώρους και τον κοινό ακάλυπτο. Μέσα από έναν κοινό κάνναβο, πλατφόρμες, ενδιάμεσες ζώνες και μεταβαλλόμενα όρια, διαμορφώνονται διαφορετικές δυνατότητες κίνησης, στάσης, χρήσης και συμμετοχής. Η αρχιτεκτονική πρόταση δεν επιχειρεί να προκαθορίσει την κοινωνική συνάντηση, αλλά να δημιουργήσει τις χωρικές συνθήκες και τις «αφορμές» μέσα από τις οποίες αυτή μπορεί να προκύψει ως μέρος της καθημερινής ζωής.
Λέξεις κλειδιά: ανενεργά ισόγεια, αστικό κατώφλι, καθημερινή, συνάντηση, δημόσια ζωή, προσαρμοστικότητα
Επιβλέποντες: Micocci Fabiano, Ψυχούλης Αλέξανδρος
Αριθμός Αναφοράς: 1257