Κτίριο για την Πρεσβεία της Παλαιστίνης στην Αθήνα.

(επιστημονικός συνεργάτης μαθήματος: Φαίη Τζανετουλάκου)

[Γνώση, Κατανόηση, Ανάλυση, Σύνθεση]

Το εργαστήριο επιδιώκει την μαθητεία σε ένα είδος αρχιτεκτονικού σχεδιασμού ο οποίος θα συγκροτεί πεδία αναφορών και συλλογικά νοήματα στον αστικό χώρο. Ζητούμενο του εργαστηρίου είναι ο σχεδιασμός ενός δημόσιου κτιρίου διεθνούς σημασίας στην Αθήνα. Στόχος είναι η εμβάθυνση σε ζητήματα αρχιτεκτονικής σύνθεσης, διασύνδεσης Ιστορίας, Πολιτικής και Αρχιτεκτονικής, αλλά και της πολυσήμαντης πλοκής ανάμεσα στην κτιριακή μορφή και στην διαιώνιση της μνήμης.

«Από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, ο κόσμος δεν έχει δει τίποτα παρόμοιο με την άνευ προηγουμένου οικιστική καταστροφή στη Γάζα»  Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών

Η Ελλάδα δεν έχει ακόμα αναγνωρίσει επίσημα το κράτος της Παλαιστίνης, αν και αυτό έχει γίνει ήδη από 156 άλλες χώρες (82% των κρατών του ΟΗΕ). Παρά το γεγονός αυτό, λειτουργεί στην Αθήνα Παλαιστινιακή πρεσβεία (με το τυπικό της καθεστώς «Διπλωματικής Αντιπροσωπείας της Παλαιστίνης») στο Παλαιό Ψυχικό, με επικεφαλής Παλαιστίνιο Πρέσβη η οποία παρέχει όλες τις προξενικές υπηρεσίες. Στο μάθημα γίνεται η υπόθεση εργασίας ότι, από μελλοντική ελληνική κυβέρνηση, ολοκληρώνεται η αναγνώριση του Παλαιστινιακού κράτους. Και ότι για την κατασκευή νέου κτιρίου της Πρεσβείας παρέχεται κεντρικό οικόπεδο και οικονομική ενίσχυση, σε επανόρθωση της άδικης και μεροληπτικής στάσης του ελληνικού κράτους στην διάρκεια της γενοκτονίας στη Γάζα.

Σύμφωνα με το υποθετικό σενάριο, το κτίριο θα ανεγερθεί σε οικόπεδο 1120 τμ στη γωνία των οδών Παρνασσού και Ιωάννου Παπαρρηγόπουλου, επί της πλατείας Κλαυθμώνος στο κέντρο της Αθήνας, και θα έχει συνολικό εμβαδό δόμησης περίπου 1500 τμ., με μέγιστο ύψος τα 18 μ.

Ο σχεδιασμός της Πρεσβείας της Παλαιστίνης στην Αθήνα θα πρέπει να ανταποκριθεί στις παρακάτω αρχιτεκτονικές προκλήσεις:

·      Να είναι ένας χώρος υψηλής λειτουργικότητας που θα ικανοποιεί τις προδιαγραφές ασφάλειας, προσβασιμότητας και ευελιξίας που απαιτεί η συγκεκριμένη χρήση.

·      Να εντάσσεται ομαλά ως τρισδιάστατη μορφή στο άμεσο αστικό και αρχιτεκτονικό περιβάλλον όπου θα ανεγερθεί. Η διακριτή ταυτότητα που απαιτεί ο ρόλος της πρεσβείας πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα συμφραζόμενα του ιστορικού κέντρου της Αθήνας.

·      Να εσωτερικεύσει νοηματικά στη μορφή του κτιρίου, και κυρίως στην αστική του παρουσία, την μνήμη των αδιανόητων καταστροφών και εγκλημάτων που η χώρα υπέστη, ειδικά στη ζώνη της Γάζας. Η μεθοδική ισοπέδωση της αρχιτεκτονικής, των αστικών υποδομών, της ιστορίας και της φύσης, μαζί με την εξόντωση αναρίθμητων αμάχων, είναι ένα οικουμενικής γεωπολιτικής και ηθικής σημασίας ιστορικό γεγονός που δεν πρέπει να ξεχαστεί αλλά οφείλει, με έναν στοχαστικό και δημιουργικό τρόπο, να αφήσει το ίχνος του στο κτίριο της νέας Πρεσβείας.

Η μορφολογική και συμβολική σύλληψη του νέου κτιρίου, η λειτουργική του διάρθρωση και η συναρμογή του με τα συμφραζόμενα της τοποθεσίας αποτελούν τα σχεδιαστικά ζητούμενα του εργαστηρίου. Θα αξιολογηθεί η στοχαστική διερεύνηση των πρακτικών και μεταφορικών παραμέτρων του θέματος και η πληρότητα της επεξεργασίας και παρουσίασης της πρότασης.

Το μάθημα είναι εργαστηριακό και επομένως είναι υποχρεωτική η συστηματική συμμετοχή και η ερευνητική εμπλοκή σε όλη την διάρκειά του. Η δημιουργική πορεία εξέλιξης της αρχιτεκτονικής πρότασης θα συνυπολογιστεί βαθμολογικά μαζί με την επάρκεια και σχεδιαστική ποιότητα των τελικών παραδοτέων.

Said, W. Edward, (2024), Οριενταλισμός, (μετάφραση: Φώτης Τερζάκης) Εκδόσεις Σάλτο.

Pappe, Ilan, (2007), Η Ιστορία της σύγχρονης Παλαιστίνης, Εκδόσεις Κέδρος.

Pappe, Ilan, (2025), Η εθνοκάθαρση της Παλαιστίνης,Εκδόσεις Σάλτο.

Traverso, Enzo, (2024), Η Γάζα μπροστά στην ιστορία. Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.

Darwish, Mahmoud, (2024), Δεν μου ανήκω, Εκδόσεις Καστανιώτης.

Αλαρίρ, Ρεφάτ (επιμ.), (2024), Η Γάζα απαντά. Ιστορίες από τη Γάζα. Εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

Φιλιππίδης, Χρήστος, (2026), Το ά-λογο της Γάζας, Εκδόσεις Futura.

Weizman, Elyal, (2011), Μέσα από τους τοίχους, Εκδόσεις Τοποβόρος.

Sontag, Susan, (2025), Αντιμέτωποι με τον πόνο των άλλων. Εκδόσεις Gutenberg.

Pallasmaa, Juhani, (2021). Δώδεκα δοκίμια για τον Άνθρωπο, την Τέχνη και την Αρχιτεκτονική 1980-2018, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Rossi, Aldo,(1991). Η Αρχιτεκτονική της Πόλης. University Studio Press.