Η παρούσα εργασία μελετά τον τρόπο με τον οποίο ένας σχολικό κήπος μπορεί να λειτουργήσει ως ένα μαθησιακό και πολιτισμικό εργαλείο στην προσχολική εκπαίδευση. Αφορά τον σχεδιασμό μιας σχολικής μονάδας που βασίζει την μαθησιακή της ταυτότητα σε ένα οικολογικό, ολιστικό και βιωματικό πλαίσιο. Αντί του συμβατικού μοντέλου σχολικής αυλής, με μια ελάχιστη ή μηδαμινή παρουσία πρασίνου, προτείνεται η δημιουργία ενός πολυθεματικού κήπου. Ένας τέτοιος κήπος που περιλαμβάνει τροπικά φυτά, ανθόκηπους, αρωματικά φυτά, οπωροφόρα δέντρα και κυρίως λαχανόκηπο, προσφέρει στα παιδιά ποικίλα βιώματα και ερεθίσματα , καθώς τα βοηθά να καταλάβουν τον κύκλο της ζωής, να φροντίσουν, να παρατηρήσουν, να εξερευνήσουν και να αποκτήσουν μια βαθιά οικολογική συνείδηση. Σε μιας τέτοιας δομής σχολικός χώρος, όπου ο κτιριακός σχεδιασμός και ο προαύλιος χώρος αλληλοσυμπληρώνονται, προάγεται η βιωματική και η διαθεματική μάθηση. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την πράξη και την εμπειρία, ενώ παράλληλα αναπτύσσουν τις δεξιότητες της συνεργασίας, της υπευθυνότητας και της δημιουργικότητας, που είναι κρίσιμες για τη διάπλαση του χαρακτήρα τους.
Η εργασία εστιάζει στην περίπτωση της Ξάνθης. Μάλιστα, η επιλογή του λαχανόκηπου που αποκτά ειδικό νόημα στην πόλη αυτή, καθώς διαλέγεται με την ιστορική ταυτότητα των καπναποθηκών. Η μετάβαση από την καλλιέργεια του καπνού στην καλλιέργεια της τροφής είναι ένας βαθύς συμβολισμός της αλλαγής της νοοτροπίας: από το εμπόριο προς την αυτάρκεια, από την μονοκαλλιέργεια προς τη γνώση και την φροντίδα. Ο σχολικός κήπος συνδέει το σχολείο με την κοινωνία, καθώς είναι ένας μικρόκοσμος που φέρνει κοντά τη μάθηση, τη φύση και την τοπική ιστορία. Παράλληλα, συμβάλλει στη δημιουργία της ταυτότητας του παιδιού, ενώ του προσφέρει χώρο για να εκφραστεί ελεύθερα, να ερευνήσει και να πειραματιστεί.
Συνολικά, η εργασία δείχνει πως μια σχολική μονάδα μπορεί να αποτελέσει έναν ζωντανό ουσιαστικό χώρο αγωγής, στον οποίο τα παιδιά μαθαίνουν να φροντίζουν, να σέβονται και να συμμετέχουν ενεργά στον κόσμο που τα περιβάλλει.
Λέξεις-κλειδιά: θεματικός κήπος
προσχολική εκπαίδευση
βιωματική μάθηση
περιβαλλοντική συνείδηση
τοπική ταυτότητα
σχολικός χώρος