Η παρούσα ερευνητική εργασία πραγματεύεται τη δυναμική σχέση υδάτινου περιβάλλοντος και αρχιτεκτονικής, μέσα από το πρίσμα της ενάλιας πολιτισμικής κληρονομιάς. Αφορμή της ευρύτερης θεωρητικής και αρχιτεκτονικής  μελέτης, αποτέλεσε η προσωπική εμπειρία της συμμετοχής σε ενάλιες εκπαιδευτικές δράσεις, στον αρχαίο πολεμικό λιμένα της Αίγινας.

Η μελέτη εστιάζει σε τρεις βασικούς άξονες: Την ιστορική ανασκόπηση της υδάτινης αρχιτεκτονικής (όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από τη μακραίωνη συνύπαρξη του ανθρώπου με το υδάτινο περιβάλλον), την πρόκληση της βιώσιμης διατήρησης αρχαιολογικών ευρημάτων σε θαλάσσιο περιβάλλον και την ανάδειξη των ευρημάτων στο φυσικό τους περιβάλλον, με την υλοποίηση υποθαλάσσιων μουσείων.

Η ιστορική αναδρομή στην υδάτινη αρχιτεκτονική αναδεικνύει τη διαχρονική αλληλεπίδραση του ανθρώπου με το νερό, από τους προϊστορικούς λιμναίους οικισμούς μέχρι τα σύγχρονα ουτοπικά οράματα για τη δημιουργία πλωτών και υποθαλάσσιων πόλεων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο έργο και στο όραμα του Jacques Rougerie . Η προσέγγιση της aquarchitecture, καθώς και οι θεμελιώδεις αρχές της βιομιμητικής και της βιωσιμότητας, έθεσαν τα θεμέλια της σύγχρονης αρχιτεκτονικής μέσα σε θαλάσσιο περιβάλλον.

Η προστασία της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί ένα ζητούμενο, που απαιτεί συνδυασμό επιστημονικής γνώσης και αρχιτεκτονικής ευαισθησίας. Τα ευρήματα που υπάρχουν σε υποθαλάσσια περιβάλλοντα είναι εκτεθειμένα σε διαρκείς φυσικές φθορές. Γι’ αυτό, υπάρχει επιτακτική ανάγκη εφαρμογής μεθόδων διατήρησης που σέβονται την αυθεντικότητα των ευρημάτων, αλλά και το φυσικό περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται. Η αρχή της in situ διατήρησης, όπως καθιερώθηκε από διεθνείς οργανισμούς, αποδεικνύεται καθοριστική για την βιώσιμη προστασία των ευρημάτων στο φυσικό τους περιβάλλον. Αναφορά γίνεται και στα σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση αντικειμένων αρχαιολογικής αξίας.

Τα υποθαλάσσια μουσεία, προσφέρουν μια μοναδική εμπειρία στους επισκέπτες και συμβάλλουν στη βιώσιμη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η παρουσίαση παραδειγμάτων σύγχρονων υποθαλάσσιων μουσείων, αναδεικνύει την συνεισφορά του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού στην πολιτιστική ανάδειξη και προστασία των ευρημάτων στο φυσικό τους περιβάλλον. Τέσσερα χαρακτηριστικά παραδείγματα – το Υποθαλάσσιο Μουσείο Περιστέρας στην Αλόννησο, το Museo Subacuático de Arte στο Μεξικό , το Υποθαλάσσιο Αρχαιολογικό Πάρκο της Βαΐας στην Ιταλία  και το Υποβρύχιο μουσείο Baiheliang (Κίνα)– παρουσιάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις στο πρόβλημα της επισκεψιμότητας και της προστασίας αντικειμένων ανεκτίμητης αρχαιολογικής αξίας.

Η υδάτινη αρχιτεκτονική, ενσωματώνει αρχές βιωσιμότητας και σεβασμού του περιβάλλοντος. Ο ρόλος της επομένως είναι καθοριστικός, τόσο για τη διατήρηση, όσο και για την προβολή της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς.