Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας κοινότητας συμβίωσης ηλικιωμένων στην Ευξεινούπολη Μαγνησίας ως εναλλακτικής μορφής κατοίκησης απέναντι στα συμβατικά μοντέλα φροντίδας της τρίτης ηλικίας. Η ανάγκη για νέες μορφές διαβίωσης προκύπτει από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού, τη σταδιακή αποδυνάμωση της παραδοσιακής οικογενειακής δομής και την αδυναμία των υφιστάμενων συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις σύγχρονες ανάγκες των ηλικιωμένων.
Στο θεωρητικό μέρος της εργασίας αναλύεται η εξέλιξη των κοινοτήτων συμβίωσης και των μοντέλων cohousing διεθνώς, από τις πρώτες οργανωμένες κοινότητες συνταξιούχων στις Ηνωμένες Πολιτείες έως τα σύγχρονα παραδείγματα της Ευρώπης. Παράλληλα, διερευνώνται οι κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές συνθήκες που καθιστούν αναγκαία την ανάπτυξη νέων μορφών συλλογικής κατοίκησης για ηλικιωμένους στην Ελλάδα.
Η εργασία προτείνει τη δημιουργία μιας κοινότητας που βασίζεται στις αρχές της αυτονομίας, της αλληλοϋποστήριξης, της ενεργού γήρανσης και της κοινωνικής συμμετοχής. Η προτεινόμενη δομή δεν αντιμετωπίζει τους ηλικιωμένους ως παθητικούς αποδέκτες φροντίδας, αλλά ως ενεργά μέλη μιας κοινότητας που συμμετέχουν στην καθημερινή ζωή, στη λήψη αποφάσεων και στη διαμόρφωση του συλλογικού περιβάλλοντος. Μέσα από κοινόχρηστους χώρους, πολιτιστικές δράσεις, καλλιέργειες, εκπαιδευτικές δραστηριότητες και συνεργασίες με την τοπική κοινωνία, επιδιώκεται η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.
Η επιλογή της Ευξεινούπολης ως τόπου εγκατάστασης συνδέεται με τα ιδιαίτερα ιστορικά, κοινωνικά και χωρικά χαρακτηριστικά της. Η ίδρυση του οικισμού από προσφυγικούς πληθυσμούς και η ανάπτυξή του μέσα από διαδικασίες συλλογικής οργάνωσης και αλληλεγγύης δημιουργούν ένα ισχυρό υπόβαθρο για την εφαρμογή ενός σύγχρονου μοντέλου κοινοτικής διαβίωσης. Η αρχιτεκτονική πρόταση επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση κατοίκησης και φροντίδας, προτείνοντας ένα περιβάλλον όπου η ανεξαρτησία συνυπάρχει με τη συλλογικότητα, την υποστήριξη και την ενεργή συμμετοχή στην κοινότητα.
Λέξεις-κλειδιά: Cohousing, Τρίτη ηλικία, Συλλογική κατοίκηση, Ενεργός γήρανση, Κοινότητα