Κατά τη διάρκεια ενός επικίνδυνου και συχνά καταστροφικού συμβάντος στον αστικό ιστό (σεισμός, πλημμύρα, πυρκαγιά, βιομηχανικό ατύχημα), ενεργοποιείται ένας εκτεταμένος επιχειρησιακός μηχανισμός πολιτικής προστασίας με στόχο την άμεση καταφυγή και τον προσωρινό καταυλισμό των πληγέντων. Ωστόσο, η συμβατική αυτή αντιμετώπιση παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα: δυσκολίες μεταφορών, υπερσυγκέντρωση ανθρώπινου και υλικού δυναμικού σε ανέτοιμους χώρους και αδυναμία εξασφάλισης αξιοπρεπών συνθηκών στέγασης και φροντίδας, ακόμα και για σύντομο χρονικό διάστημα.

 Ο αστικός και πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να καλύψει αυτό το κενό. Μέσω κατάλληλου προγραμματισμού, είναι δυνατόν να δημιουργηθούν μόνιμες δομές καταφυγής και καταυλισμού σε στρατηγικά σημεία του δημόσιου χώρου, οι οποίες θα εξυπηρετούν τις ανάγκες αντιμετώπισης κινδύνων σε μόνιμη βάση, χωρίς να περιορίζονται σε έκτακτες λύσεις, ενώ ταυτόχρονα θα καλύπτουν και άλλες δημοτικές ανάγκες, διατηρώντας τον δημόσιο χαρακτήρα τους.

 Η διπλωματική εργασία προτείνει ένα πιλοτικό πρόγραμμα αστικής ανθεκτικότητας στον περιβάλλοντα χώρο του Κατρακείου Θεάτρου στη Νίκαια. Μετά από ανάλυση της γεω-κοινωνικής τρωτότητας της Αθήνας, των υφιστάμενων χώρων καταυλισμού και της πολιτισμικής κληρονομιάς της περιοχής (πρώην λατομεία), η πρόταση χωρίζεται σε τρεις τομείς:

1.         Τομέας Α (Logistics & Parking): διοικητικό κέντρο, αποθήκες, ελικοδρόμιο και πάρκινγκ με φωτοβολταϊκά.

2.         Τομέας Β (Στέγαστρο 200+ ατόμων): κεντρικό στέγαστρο φιλοξενίας, εστιατόρια, χώρους υγιεινής, ιατρεία και κέντρο ψυχολογικής υποστήριξης.

3.         Τομέας Γ (Κτίρια 50+ ατόμων): δύο διώροφα κτίρια με δωμάτια και πλήρη προσβασιμότητα για συνολικά 250+ άτομα.

 Το πρόγραμμα εξασφαλίζει πολυλειτουργική χρήση καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Οι δομές, σχεδιασμένες για άμεση ανταπόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, λειτουργούν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους σε ήπια λειτουργία, συμπληρώνοντας τις ήδη υπάρχουσες κοινωνικές δομές της περιοχής .Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία προτείνει μια νέα αντίληψη για την αστική ανθεκτικότητα σε διαδημοτικό επίπεδο, συνδέοντάς την με τις πραγματικές ανάγκες του δημότη. Έτσι, εξασφαλίζεται η συνεχής συντήρηση και ετοιμότητα των υποδομών, ενώ ταυτόχρονα μετατοπίζεται η έμφαση από την διαχειριστική αντίληψη σε μια προληπτική, πολυλειτουργική και πραγματικά ανθεκτική αστική πολιτική που μπορεί να εμπνεύσει πιλοτικά και άλλες περιοχές με παρόμοια χαρακτηριστικά.

Λέξεις κλειδιά:Προληπτικός αστικός σχεδιασμός, Αστική ανθεκτικότητα, Αρχιτεκτονική έκτακτης ανάγκης, Πολυλειτουργικότητα, Αστική μνήμη και γεωμορφολογία.