Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως στόχο την αναζήτηση τρόπων συνύφανσης του ανθρώπου με το φυσικό στοιχείο, μέσα από τη διερεύνηση της σχέσης νερού και πόλης. Αποτελεί συνέχεια της ερευνητικής εργασίας «Υδρο-πολιτισμοί της Θεσσαλίας μέσα από μια διαχρονική προοπτική», η οποία επικεντρώθηκε στη διασύνδεση του νερού με το δομημένο περιβάλλον στο παρελθόν. Ο «Ανασχεδιασμός της υδάτινης ταυτότητας του χείμαρρου Ξηριά» στο νότιο άκρο του Βόλου επιχειρεί να επανεξετάσει τη σχέση του χειμάρρου με τον αστικό ιστό και να προτείνει νέες πρακτικές σύνδεσης και αλληλεπίδρασης.

 Ο Ξηριάς αποτελεί το σημαντικότερο αποστραγγιστικό σύστημα του Πηλίου, απομακρύνοντας τον υδάτινο όγκο προς την παραθαλάσσια πεδιάδα του Βόλου. Κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων μεταφέρει και αποθέτει φερτά υλικά, σχηματίζοντας τις αλλουβιακές αποθέσεις επάνω στις οποίες έχει αναπτυχθεί η πόλη. Ο μορφολογικός όρος «γεωποῖος» αποδίδει εύστοχα τον διαχρονικό ρόλο του χειμάρρου στη διαμόρφωση του τοπίου. Ωστόσο, η συνεχής επέκταση του αστικού ιστού σε συνδυασμό με τη γεωποιητικήικανότητα του χειμάρρου οδηγεί σε σοβαρές επιπτώσεις: καταστροφές σε υποδομές και καλλιέργειες, καθώς και μεταφορά ρύπων, απορριμμάτων και τοξικών ουσιών. Η εις βάθος κατανόηση των πλημμυρικών φαινομένων που προκαλεί ο χείμαρρος είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών πρόληψης και μετριασμού, καθώς και για την προστασία των τοπικών κοινοτήτων και του περιβάλλοντος.

 Η παρούσα πρόταση επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση των υφιστάμενων προβλημάτων, με στόχο τη μετατροπή του χειμαρρικού πεδίου σε έναν λειτουργικό βιοδιάδρομο, ενταγμένο στον αστικό ιστό. Μέσω της υλοποίησης ενός παράλληλου έργου στον χείμαρρο, επιδιώκεται η μείωση των πλημμυρικών επιπτώσεων, η ορθολογική διαχείριση του υδάτινου δυναμικού και η διαμόρφωση μιας νέας υδάτινης ταυτότητας, ικανής να επανεντάξει τον χείμαρρο στην πόλη και να ενισχύσει τον ρόλο του ως φορέα περιβαλλοντικής και κοινωνικής σύνδεσης.

 Η επανασύσταση των μαιανδρισμών, η διεύρυνση της κοίτης, η δημιουργία δεξαμενών υποδοχής και διαχείρισης των υδάτων και των φερτών υλικών, καθώς και η ανάπτυξη υδροβιοτόπου και η ολοκληρωμένη διαχείριση της ορεινής υδρονομίας, αποσκοπούν στη μετατροπή του χειμάρρου σε έναν οικολογικά ισορροπημένο και λειτουργικό άξονα, που θα συμβάλλει στη μείωση των πλημμυρικών κινδύνων, την ενίσχυση της βιοποικιλότητας και την ποιοτική αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος.

Λέξεις κλειδιά:

Διαχείριση Υδατικών Πόρων, Αστική Υδρολογία, Αντιπλημμυρική Προστασία, Χείμαρρος Ξηριάς, Ανασχεδιασμός Τοπίου, Αστική Ανθεκτικότητα