Η έννοια της ευέλικτης κάτοψης αναδεικνύεται ως μία σύγχρονη αρχιτεκτονική προσέγγιση που προσφέρει αποτελεσματικές λύσεις σε ποικίλες προκλήσεις του αστικού και οικιστικού περιβάλλοντος. Η αυξανόμενη τάση για περιορισμό του εμβαδού των κατοικιών και η συνακόλουθη έλλειψη επαρκούς χώρου, σε συνδυασμό με την ανάγκη για δυναμική αναπροσαρμογή και προσαρμοστικότητα των εσωτερικών χώρων, καθιστούν την ευελιξία στον σχεδιασμό των κατόψεων κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα και τη λειτουργικότητα των σύγχρονων κατοικιών.

 Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στη μελέτη και την αρχιτεκτονική εφαρμογή της έννοιας της ευέλικτης κάτοψης, καθώς και της ευέλικτης όψης. Πρωταρχικός στόχος είναι η διερεύνηση σχεδιαστικών στρατηγικών που επιτρέπουν την προσαρμοστικότητα των κατοικιών στις διαφοροποιημένες και διαρκώς μεταβαλλόμενες ανάγκες των χρηστών. Οι ανάγκες αυτές μπορεί να σχετίζονται είτε με τη δυναμική εξέλιξη της σύνθεσης του νοικοκυριού είτε με τις φάσεις του κύκλου ζωής των κατοίκων.

 Η περιοχή μελέτης εντοπίζεται στην ανατολική πλευρά της Θεσσαλονίκης, και πιο συγκεκριμένα στην Πυλαία, εντός του οικιστικού ιστού των Κωνσταντινουπολίτικων. Πρόκειται για μια αστική γειτονιά που διατηρεί χαρακτηριστικά προαστιακού περιβάλλοντος, χωρίς να αποκόπτεται χωρικά ή λειτουργικά από τον κεντρικό ιστό της πόλης. Βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με την Τούμπα και απέχει μόλις τριάντα λεπτά από το κέντρο της Θεσσαλονίκης με τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

 Η περιοχή χαρακτηρίζεται από εκτεταμένους υπαίθριους χώρους και αθλητικές εγκαταστάσεις, ενώ οι σχέσεις γειτνίασης μεταξύ των κατοίκων διατηρούν έντονο τον κοινωνικό τους χαρακτήρα. Η καθημερινή αλληλεπίδραση μεταξύ των ενοίκων δημιουργεί την αίσθηση ενός “αστικού χωριού”, όπου ο κοινοτικός ιστός παραμένει ενεργός και βιωματικός, παρά τη γεωγραφική εγγύτητα με τον αστικό πυρήνα.

 Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση της διπλωματικής εργασίας επιδιώκει να ενισχύσει και να διατηρήσει αυτές τις τοπικές σχέσεις γειτνίασης μέσω της ανάπτυξης ενός συγκροτήματος κατοικιών που υιοθετεί τη στρατηγική “Χαμηλή-δόμηση, Υψηλή-πυκνότητα” (Low-rise, High-density). Ο σχεδιασμός βασίζεται στη δημιουργία κοινόχρηστων αυλών και κήπων, οι οποίοι λειτουργούν ως επεκτάσεις του ιδιωτικού χώρου, προσφέροντας στους κατοίκους τη δυνατότητα συλλογικής χρήσης και διαμόρφωσης, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες και επιθυμίες τους.

 Κατ’ επέκταση, η έννοια της ευελιξίας δεν περιορίζεται μόνο στην αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων, αλλά επεκτείνεται και στον σχεδιασμό των υπαίθριων κοινοχρήστων, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα του αστικού ιστού και τη δυναμική των κοινωνικών σχέσεων που τον συγκροτούν.