Αρχική Θέμα Περιγραφή Τοποθεσία Ερευνητικό πλαίσιο Βραβεία Παραδοτέα Κριτές

Θέμα

To Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας καλεί φοιτητές και φοιτήτριες αρχιτεκτονικών σχολών, προπτυχιακού και μεταπτυχιακού επιπέδου, να λάβουν μέρος στον διαγωνισμό με θέμα την Αναδιαμόρφωση δημόσιου χώρου στον Βόλο. Οι συμμετέχοντες πρέπει να έχουν την φοιτητική ιδιότητα μέχρι την ημερομηνία της παράδοσης των εργασιών. Σε περίπτωση ομάδας (μέχρι 5 μέλη) πρέπει όλα τα μέλη της να πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις.

Ειδικότερα, σε έναν από τους δύο - ή και στους δύο - κυκλικούς κόμβους στο κέντρο της πόλης (κόμβος Τελωνείου, κόμβος Δημαρχείου) θα προταθεί μια νέα κατασκευή, διαμόρφωση ή φύτευση για την κεντρική νησίδα του.

Περιγραφή

Στο πολεοδομικό συγκρότημα του Βόλου, κατά την τελευταία τριετία, έχουν κατασκευαστεί τέσσερις οδικοί κυκλικοί κόμβοι και ετοιμάζονται άλλοι δύο. Η δημιουργία τους έχει διευκολύνει σημαντικά την ροή των οχημάτων αλλά παράλληλα έχει δυσκολέψει την κίνηση των πεζών και των ποδηλάτων στην περίμετρό τους.

Οι νησίδες των κόμβων αν και αποτελούν περίοπτα σημεία διασταύρωσης κυκλοφοριακών αξόνων και οπτικών φυγών, παραμένουν αδρανείς εκτάσεις δημόσιου χώρου με αποκλειστικά καλλωπιστική αξία. Η παράδοξη αιώρηση των χώρων αυτών ανάμεσα στις έννοιες του κόμβου (ενός σημείου όπου συγκλίνουν και συμπλέκονται πολλαπλές ροές) και της νησίδας (μιας περιοχής αποκλεισμένης περιμετρικά και απροσπέλαστης για τους πεζούς) θέτει ένα δύσκολο όσο και γοητευτικό αρχιτεκτονικό πρόβλημα.

Ζητούμενο του διαγωνισμού είναι να προταθούν ευρηματικοί τρόποι χρηστικής και νοηματικής ενεργοποίησης των κυκλικών νησίδων. Επιδιώκεται η επανεξέταση του αισθητικού τους στίγματος αλλά κυρίως η εμπλοκή τους  με την πραγματικότητα της πόλης.

Οι κυκλικές νησίδες των κόμβων καλύπτονται σήμερα από χαμηλή διακοσμητική φύτευση και σιντριβάνια. Στο κέντρο του κόμβου Τελωνείου έχει τοποθετηθεί ένας βράχος και στον κόμβο Δημαρχείου ένα μεταλλικό γλυπτό μικρογραφίας αρχαίου σκάφους. Και στις δύο νησίδες υπάρχει μια περιμετρική βατή ζώνη πλάτους 3 μ. στρωμένη με κυβόλιθους. Οι προτεινόμενες διαμορφώσεις θα πρέπει να διατηρήσουν την δυνατότητα που προσφέρουν οι νησίδες για περιμετρική κίνηση πεζών. Επίσης, για λόγους οδικής ασφάλειας, θα πρέπει να επιτρέπουν σε επαρκή βαθμό την ορατότητα ανάμεσα στα κινούμενα οχήματα.

Οι εργασίες που θα υποβληθούν θα αφορούν τον έναν ή και τους δύο κυκλικούς κόμβους και είναι ελεύθερες να προτείνουν τρισδιάστατες κατασκευές, χαμηλές διαμορφώσεις, φυτεύσεις ή ότι άλλο κριθεί κατάλληλο.

Τοποθεσία

Στη δυτική πλευρά της κεντρικής παράκτιας ζώνης του Βόλου αναπτύσσεται η μεγάλη έκταση της πλατείας Ρήγα Φεραίου (παλαιότερα πλατεία Στρατώνων). Η λεωφόρος Γρ. Λαμπράκη διατρέχει το νότιο όριο της πλατείας και την αποκόβει από τη θάλασσα. Αυτός ο ανεπαρκώς διαμορφωμένος και λειτουργικά αδρανής χώρος είναι κατάλοιπο της αδόμητης απόστασης ασφαλείας που είχε επιβληθεί από τις Οθωμανικές αρχές ανάμεσα στον αρχικό περιτειχισμένο οικισμό του Βόλου (τα Παλιά) και στην νέα σχεδιασμένη πόλη που δημιουργήθηκε μετά το 1840. Στα δύο άκρα αυτής έκτασης και σε απόσταση 300 μ. μεταξύ τους βρίσκονται οι δύο υπό εξέταση κόμβοι. Στα δυτικά, στο όριο της παλιάς πόλης, ο κόμβος Τελωνείου βρίσκεται ανάμεσα από τον Σιδηροδρομικό σταθμό και την είσοδο του εμπορικού λιμένα του Βόλου. Στα ανατολικά, στο όριο της νέας πόλης, ο κόμβος Δημαρχείου έχει άμεση εγγύτητα με το Δημαρχείο, την Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη, το Δημοτικό Ωδείο και το υπό ανακατασκευή Δημοτικό Θέατρο.

Κατεβάστε το αρχείο με τις φωτογραφίες και το τοπογραφικό της περιοχής.

Ερευνητικό πλαίσιο

Κάθε παρέμβαση στον δημόσιο χώρο είναι σε κάποιο βαθμό και πολιτική πράξη καθώς διαμορφώνει τους όρους με τους οποίους αντιλαμβανόμαστε την συλλογική μας ύπαρξη στον χώρο.

Οι νησίδες των κόμβων είναι προϊόντα ενός μοντέλου διαχείρισης το οποίο δίνει προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση των οχημάτων, αποθαρρύνει την ελεύθερη χρήση του χώρου και εξαντλεί τις παρεμβάσεις του σε έναν επιδερμικό ευπρεπισμό. Την ίδια ώρα όμως, η προνομιακή θέση των κόμβων προσφέρεται για μια αποσταθεροποίηση της ηγεμονικής αυτής προσέγγισης, εγγράφοντας στο αστικό πεδίο νέες διατάξεις και σημασίες που θα διεγείρουν λανθάνουσες κοινωνικές δυναμικές του χώρου της πόλης.

Η εννοιολογική και σχεδιαστική πραγμάτευση των κυκλικών κόμβων μπορεί να επικεντρωθεί στα αστικά συμφραζόμενα της συγκεκριμένης περιοχής αλλά και σε συνολικότερα διακυβεύματα του ελληνικού δημόσιου χώρου. Κάτι τέτοιο αποτελούν σίγουρα οι ποικίλες απειλές και απαγορεύσεις που αυξανόμενα ενσωματώνονται στον αστικό χώρο με κορύφωση τους πρωτόγνωρους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί λόγω της υγειονομικής κρίσης.

Ειδικότερα για τον Βόλο, οι πολιτικές του δημόσιου χώρου οξύνονται περαιτέρω από το ζήτημα της υπέρμετρης ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η καταγεγραμμένη επικινδυνότητα του αέρα, που σχετίζεται με την ανεξέλεγκτη λειτουργία βιομηχανιών, την καύση σκουπιδιών, τα οχήματα και την έλλειψη πρασίνου, αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο έντονων αντιπαραθέσεων και κοινωνικών αγώνων στην πόλη. Ως τέτοιο μπορεί επίσης να αποτελέσει το πλαίσιο του κριτικού αρχιτεκτονικού διαβήματος του διαγωνισμού.

Βραβεία

Στις καλύτερες προτάσεις που θα υποβληθούν θα απονεμηθούν τρία βραβεία και τρεις έπαινοι. Τα τρία βραβεία θα έχουν χρηματικά έπαθλα 1000, 600 και 400 ευρώ αντίστοιχα. Από τις ομάδες που θα βραβευτούν και θα διακριθούν θα ζητηθεί πιστοποίηση της φοιτητικής τους ιδιότητας.

Επιπλέον, το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Π.Θ. θα διοργανώσει έκθεση στην πόλη του Βόλου με βραβευμένες και επιλεγμένες συμμετοχές του διαγωνισμού.

Παραδοτέα

Μια πινακίδα Α1, οριζόντιου προσανατολισμού, σε ψηφιακή μορφή (PDF) με ανάλυση 300 dpi. Εκτός από σχέδια και εικόνες θα περιλαμβάνεται και επεξηγηματικό κείμενο έως 300 λέξεις. Το μέγεθος του αρχείου δεν πρέπει να ξεπερνά τα 10 MB.

Στο επάνω αριστερό άκρο της πινακίδας θα αναγράφεται με λατινικά ψηφία ύψους 8 χιλ. ο επταψήφιος κωδικός κάθε συμμετοχής που θα αποτελείται από κεφαλαία γράμματα και αριθμητικά ψηφία. Τον επταψήφιο κωδικό θα τον ορίζει η κάθε ομάδα συμμετεχόντων. Ο ίδιος κωδικός θα αποτελεί και τον τίτλο του αρχείου (π.χ. ΑBW1375.pdf).

Μαζί με την πινακίδα θα παραδοθεί και ένα αρχείο Word που θα περιέχει τα ονόματα, τηλέφωνα και ηλεκτρονικές διευθύνσεις των διαγωνιζομένων όπως επίσης και το Τμήμα Αρχιτεκτονικής στο οποίο φοιτούν. Σε περίπτωση ομάδας πρέπει να δηλωθεί ποιος θα είναι τυπικά ο αποδέκτης του χρηματικού βραβείου. Ο τίτλος του αρχείου θα έχει ξανά τον ίδιο κωδικό (π.χ. ΑΑΑ1111.docx).

Γλώσσα διαγωνισμού: Ελληνικά
Προθεσμία Υποβολής Συμμετοχών: μέχρι 25 Απριλίου 2021
Ανακοίνωση αποτελεσμάτων: 15 Μαϊου 2021
Ερωτήσεις: Μέχρι τις 10 Μαρτίου μπορούν να κατατεθούν διευκρινιστικές ερωτήσεις με μήνυμα στο archuthcompetition2021@gmail.com. Οι απαντήσεις θα αναρτηθούν συγκεντρωτικά έως τις 15 Μαρτίου στο site του διαγωνισμού.

Υποβολή παραδοτέων

Τα ονόματα των δύο αρχείων πρέπει να είναι ίδια και να περιέχουν μόνο λατινικούς χαρακτήρες και αριθμούς.

Αρχείο πινακίδας (τύπου pdf, max 10MB):

Αρχείο προσωπικών στοιχείων (τύπου doc/docx, max 1MB) :

Οργανωτική επιτροπή

  • Κώστας Μανωλίδης, καθηγητής Τ.Α.Μ. Π.Θ.
  • Κωστής Πανηγύρης, καθηγητής Τ.Α.Μ. Π.Θ.
  • Θεοκλής Καναρέλης, καθηγητής Τ.Α.Μ. Π.Θ.
  • Nicola Remy, επίκουρος καθηγητής Τ.Α.Μ. Π.Θ.
  • Γιώργος Καλαούζης, ΕΔΙΠ Τ.Α.Μ. Π.Θ.

Κριτική επιτροπή

Μαρία Γούλα
Δρ αρχιτέκτων, associate professor, Department of Landscape Architecture, Cornell University

 

Χρήστος Κακαλής
Δρ αρχιτέκτων, senior lecturer, School of Architecture, Planning & Landscape, Newcastle University

 

Bernard Cuomo
αρχιτέκτων, Nikiforidis-Cuomo Architects

 

Εύα Μανιδάκη
αρχιτέκτων, σκηνογράφος, FLUX OFFICE

 

Πάνος Μαντζιάρας
Δρ αρχιτέκτων, Διευθυντής Fondation Braillard Architectes

 

Κώστας Σαράντης
αρχιτέκτων, πρόεδρος Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Μαγνησίας

 

Irgen Salianji
αρχιτέκτων, Architects for Urbanity

 

Αγγελική Σιώλη
Δρ αρχιτέκτων, assistant professor, Faculty of Architecture and the Built Environment, TU Delft

 

Φαίη Τζανετουλάκου
Δρ ιστορικός τέχνης, επιμελήτρια εκθέσεων, μέλος της Περιβαλλοντικής Πρωτοβουλίας Μαγνησίας

 

Γιώργος Τριανταφύλλου
αρχιτέκτων, blogger, (triantafylloug.blogspot.com)